Altgriechische Grammatik

in statu nascendi ... unvollständige Gedächtnisstütze auf dem Weg zum Graecum ... angelehnt an Bornemann/Risch: Griechische Grammatik

• Deklination
  • α-Deklination
  • Kontrakta der α-Deklination
  • ο-Deklination
  • Adjektive der α-/ο-Deklination
  • Kontrakta der ο-Deklination
    • Substantive und 2-endige Adjektive
    • Dreiendige Adjektive
  • Attische Deklination
  • Konsonantische Deklination
    • Stämme auf Liquide -λ,-ρ
    • Stämme auf Gutturale/Labiale -γ,-κ,-χ,-β,-π,-ψ
    • Stämme auf Dentale -τ,-δ,-θ
    • Stämme auf -ν
    • Stämme auf -ντ(-αντ, -οντ, -εντ, -υντ)
    • Stämme auf ρ mit 3 Ablautstufen
    • ς-Stämme
    • Vokalische und diphtongische Stämme
      • Stämme auf ῐ mit Ablaut
      • Stämme auf ῠ mit Ablaut
      • Reine Stämme auf ῠ, ῡ
      • Stämme auf -ευ
      • Stämme auf -ου, -αυ, -ευ, -οι
      • Stämme auf -οι, -ω
  • Besonderheiten
  • Adjektive - Übersicht
  • Adjektive - Komparation
  • Adverbien
  • Pronomina
  • Kardinal-, Ordinalzahlen und Zahladverbien
  • Dual
• Konjugation
  • Aspekt und Zeit
  • Akzent
  • Augment und Reduplikation
    • Simplicia
    • Komposita
  • Moduszeichen
  • Endungen
  • Besonderheiten
  • Konjugation auf ω
  • εἰμί

---

Deklination

• Tonsilbe des Nom. Sing. nur verändert, wenn Akzentgesetze Beibehalt entgegenstehen
  • Nom.-Pl-Ausgänge -αι und -οι gelten als kurz
  • lange, betonte Gen.-/Dat.-Ausgänge haben Circumflex (außer bei att. Dekl.)
  • Kontrahierte Laute haben
    • Zirkumflex, wenn der erste Laut
      • τεκνῶν < τεκνάων
      • ποιεῖ < ποιέει
    • und Akut, wenn der zweite Laut betont war
      • ποιύμεθα < ποιεόμεθα

---

α-Deklination

• -ᾰ(ς)/-ᾱ(ς),-ᾰν/-ᾱν,-ᾱς,-ᾷ # -αῐ,-ᾱς,-ῶν,-αῑς
• -η(ς),-ην,-ης,-ῃ
• Nom./Akk. Sing. haben stets gleichen Vokal, gleiche Länge und gleichen Akzent
• Nom.-η bleibt in allen Singular-Endungen
• α nach ρ,ε,ι => α-purum (== beibehaltenes Original)-α
  • langes -ᾱ-purum nach ρ,ε,ι bleibt in allen Sing.-Endungen
  • kurzes -ᾰ-purum nach ρ,ε,ι in Nom./Akk. Sing. => langes ᾱ in Gen./Dat. Sing.
  • Ausnahme: ἡ κόρη, κόρης Mädchen
• α nach allen anderen Zeichen => α-impurum (== nach Lautwandel zu η enstandenes α)
  • ggf. langes -ᾱ-impurum infolge Kontraktion oder Ersatzdehnung
• kurzes -ᾰ-(im)purum geht zurück auf -jα z.B. γέφυρ(j)α,τράπεζ(j)α
• kurzes -ᾰ-impurum => α in Nom./Akk. Sing. und η in Gen./Dat. Sing.
  • Ausnahmen: ἡ στοά, στοάν, στοᾶς, στοᾷ Halle <= στωϝιᾶ und ἐλάα Ölbaum <= ἐλαία
• endbetonte (hier stets lange) Gen./Dative (-ᾶς,-ῆς,-ᾷ,-ῇ,-ῶν,-αῖς) sind Perispomena
  • Gen.-Pl. -ῶν stets lang und endbetont, da aus -άων entstanden
• Maskulina
  • Vokativ Sing. auf -ᾱ, -η oder bei Wörtern auf -της und Völkernamen auf -ης auf kurzes -ᾰ,
  • Dorische und nichtgriechische Eigennamen auf -ᾱς => Gen. Sing. auf -ᾱ

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἡ ἰδέᾱ	ἰδέᾱν	ἰδέας	ἰδέᾳ	ἰδέαι	ἰδέας	ἰδεῶν	ἰδέαις	ᾱ-purum	Gestalt
ἡ χώρᾱ	χώρᾱν	χώρας	χώρᾳ	χῶραι	χώρας	χωρῶν	χώραις	ᾱ-purum	Land
ἡ στρατιά	στρατιάν	στρατιᾶς	στρατιᾷ	στρατιαί	στρατιάς	στρατιῶν	στρατιαῖς	ᾱ-purum	Heer
ἡ δόξᾰ	δόξᾰν	δόξης	δόξῃ	δόξαι	δόξας	δοξῶν	δόξαις	ᾰ-impurum	Meinung
ἡ γλῶττᾰ	γλῶττᾰν	γλώττης	γλώττῃ	γλῶτται	γλώττας	γλωττῶν	γλώτταις	ᾰ-impurum	Zunge
ἡ μάχη	μάχην	μάχης	μάχῃ	μάχαι	μάχας	μαχῶν	μάχαις	kurzes ᾰ	Kampf
ἡ νίκη	νίκην	νίκης	νίκῃ	νῖκαι	νίκας	νικῶν	νίκαις	langes ῑ	Sieg
ἡ τιμή	τιμήν	τιμῆς	τιμῇ	τιμαί	τιμάς	τιμῶν	τιμαῖς	Gen./Dat. in Sing./Pl. lang/endbetont => Perispomena	Ehre
ἡ θάλαττᾰ	θάλαττᾰν	θαλάττης	θαλάττῃ	θάλατται	θαλάττας	θαλαττῶν	θαλάτταις	θάλαττᾰ < θαλαττjᾰ	Meer
ἡ γέφυρᾰ	γέφυρᾰν	γεφύρας	γεφύρᾳ	γέφυραι	γεφύρας	γεφυρῶν	γεφύραις	ᾰ-purum: γέφυρᾰ < γεφυρjᾰ	Brücke
ἡ τράπεζᾰ	τράπεζᾰν	τραπέζης	τραπέζῃ	τράπεζαι	τραπέζας	τραπεζῶν	τραπέζαις	ᾰ-impurum: τράπεζᾰ < τραπεδjα	Tisch
ὁ νεανίᾱς	νεανίᾱν	νεανίου	νενίᾳ	νεανίαι	νεανίας	νεανιῶν	νεανίαις	ᾱ-purum und kurzes ῐ	Junger Mann
ὁ πολίτης	πολίτην	πολίτου	πολίτῃ	πολῖται	πολίτας	πολιτῶν	πολίταις	langes ῑ Vok.: πολῖτᾰ	Bürger
ὁ δικαστής	δικαστήν	δικαστοῦ	δικαστῇ	δικασταί	δικαστάς	δικαστῶν	δικασταῖς	Gen./Dat. Perispomena, da lang/endbet.; Vok.:δικαστά	Richter
ὁ Ἀτρείδης	Ἀτρείδην	Ἀτρείδου	Ἀτρείδῃ	Ἀτρεῖδαι	Ἀτρείδας	Ἀτρειδῶν	Ἀτρείδαις		Atride

---

Top

Kontrakta der α-Deklination

• -άᾱ => -ᾶ
• -έᾱ => -η
• nachfolgende ε,α werden verschlungen
• alle Kasus sind Perispomena
• Maskuline Kontrakta auf -ᾱς haben sog. dorischen Genitiv -ᾱ

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἡ Ἀθηνᾶ	Ἀθηνᾶν	Ἀθηνᾶς	Ἀθηνᾷ					< Ἀθηνάᾱ	Athene
ἡ γῆ	γῆν	γῆς	γῇ					< γέᾱ	Erde
ἡ συκῆ	συκῆν	συκῆς	συκῇ	συκαῖ	συκᾶς	συκῶν	συκαῖς	< συκέα	Feigenbaum
ὁ Ἑρμῆς	Ἑρμῆν	Ἑρμοῦ	Ἑρμῇ	Ἑρμαῖ	Ἑρμᾶς	Ἑρμῶν	Ἑρμαῖς	< Ἑρμηέᾱ	Hermes
ἡ μνᾶ	μνᾶν	μνᾶς	μνᾷ	μναῖ	μνᾶς	μνῶν	μναῖς	< μνάᾱ	Mine
ὁ βορρᾶς	βορρᾶν	βορρᾶ	βορρᾷ					< βορεᾶ mit dor. Gen.	Nordwind (=> boreale Zone)

---

Top

ο-Deklination

• -ος,-ον,-ου,ῳ # -οῐ,-οῡς,-ων,-οῑς
• -ον,-ον,-ου,ῳ # -ᾰ,-ᾰ,-ων,-οῑς
• Vok. Sing.: -ε

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ λόγος	λόγον	λόγου	λόγῳ	λόγοι	λόγους	λόγων	λόγοις		Wort
ὁ δῆμος	δῆμον	δήμου	δήμῳ	δῆμοι	δήμους	δήμων	δήμοις		Volk
ὁ ἄνθρωπος	ἄνθρωπον	ἀνθρώπου	ἀνθρώπῳ	ἄνθρωποι	ἀνθρώπους	ἀνθρώπων	ἀνθρώποις		Mensch
ἡ ὁδός	ὁδόν	ὁδοῦ	ὁδῷ	ὁδοί	τὰς ὁδούς <=> ὁ ὁδούς Zahn	ὁδῶν	ὁδοῖς		Weg
τό δῶρον	δῶρον	δώρου	δώρῳ	δῶρᾰ	δῶρᾰ	δώρων	δώροις		Geschenk

---

Top

Adjektive der α-/ο-Deklination

• α-purum (ρ,ε,ι-Regel) auch nach iota-subscriptum, z.B. πατρῷος,πατρῴα,,πατρῷον
• zugehörig auch Partizipien auf μένος/μενος,μένη,μένον/μενον und
• Ordinalzahlen, z.B. ὄγδοος,ὀγδόη,ὄγδοον
• Akzent des Fem. Pl. Nom./Gen. richtet sich nach Maskulinum
• zusammengesetzte Adjektive fast immer zweiendig

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἀγαθός	ἀγαθόν	ἀγαθοῦ	ἀγαθῷ	ἀγαθοί	ἀγαθούς	ἀγαθῶν	ἀγαθοῖς		gut
ἀγαθή	ἀγαθήν	ἀγαθῆς	ἀγαθῇ	ἀγαθαί	ἀγαθάς	ἀγαθῶν	ἀγαθαῖς	Nom./Gen. Pl. Akzent wie Mask.	gut
ἀγαθόν	ἀγαθόν	ἀγαθοῦ	ἀγαθῷ	ἀγαθά	ἀγαθά	ἀγαθῶν	ἀγαθοῖς		gut
δίκαιος	δίκαιον	δικαίοῦ	δικαίῳ	δίκαοι	δικαίους	δικαίων	δικαίοις		gerecht
δικαία	δικαίαν	δικαίας	δικαίᾳ	δικαίαι	δικαίας	δικαίων	δικαίαις	Nom./Gen. Pl. Akzent wie Mask.	gerecht
δίκαιον	δίκαιον	δικαίου	δικαίῳ	δίκαια	δίκαια	δικαίων	δικαίοις		gerecht
λυόμενος	λυόμενον	λυομένου	λυομένῳ	λυόμενοι	λυομένους	λυομένων	λυομένοις		sich lösend
λυομένη	λυομένην	λυομένης	λυομένῃ	λυόμεναι	λυομένας	λυομένων	λυομέναις	Nom./Gen. Pl. Akzent wie Mask.	sich lösend
λυόμενον	λυόμενον	λυομένου	λυομένῳ	λυόμενα	λυόμενα	λυομένων	λυομένοις		sich lösend
λελυμένος	λελυμένον	λελυμένου	λελυμένῳ	λελυμένοι	λελυμένους	λελυμένων	λελυμένοις		gelöst
λελυμένη	λελυμένην	λελυμένης	λελυμένῃ	λελυμέναι	λελυμένας	λελυμένων	λελυμέναις	Nom./Gen. Pl. Akzent wie Mask.	gelöst
λελυμένον	λελυμένον	λελυμένου	λελυμένῳ	λελυμένα	λελυμένα	λελυμένων	λελυμένοις		gelöst

---

Top

Kontrakta der ο-Deklination

Substantive und zweiendige Adjektive

• -οο/-εο => ου
• -εα => -α - Analogische Angleichung des Akk. Pl. an Nom. Pl. im Neutrum
• nachfolgendes ε,ο werden verschlungen
• Simplicia in allen Kasus Perispomena
• Komposita (Subst. und Adj.) behalten Akzent auf Tonsilbe des Nom. Sing.
• Adjektiv-Komposita von νοῦς (Sinn), πλοῦς Reise, Fahrt, ῥοῦς Strömung
  • hier keine Kontraktion des Neutrum Nom./Akk. Pl.

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ νοῦς	νοῦν	νοῦ	νῷ	νοῖ	νοῦς	νῶν	νοῖς	-οο => -ου	Sinn
τὸ ὀστοῦν	ὀστοῦν	ὀστοῦ	ὀστῷ	ὀστᾶ	ὀστᾶ	ὀστῶν	ὀστοῖς	-εο => -ου => -εα zu -α	Knochen
εὔνους	εὔνουν	εὔνου	εὔνῳ	εὗνοι	εὔνους	εὔνων	εὔνοις		wohlgesonnen
εὔνουν	εὔνουν	εὔνου	εὔνῳ	εὔνοα	εὔνοα	εὔνων	εὔνοις	Neutr. Pl. Nom./Akk. keine Kontraktion: (-οα)	wohlgesonnen
ἄπλους	ἄπλουν	ἄπλου	ἄπλῳ	ἄπλοι	ἄπλους	ἄπλων	ἄπλοις		nicht seetüchtig
ἄπλουν	ἄπλουν	ἄπλου	ἄπλῳ	ἄπλοα	ἄπλοα	ἄπλων	ἄπλοις	Neutr. Pl. Nom./Akk. keine Kontraktion: (-οα)	nicht seetüchtig ναῦς ἄπλους ποιεῖν/νῆες ἄπλοι ἐγένοντο

Dreiendige Adjektive

• Farb- und Stoffbezeichnungen auf -εος,-ους
• Zahladjektive auf -πλους
  • ἁπλοῦς, ἁπλῆ, ἁπλοῦν (Cave: α- ist Schwundstufe der indogermanischen Silbe sem- für "eins"; z.B. ἀδελφός "aus einem Mutterleib stammend" => Bruder)
  • τριπλοῦς, τριπλῆ, τριπλοῦν
• alle Kasus Perispomena ἄπλους nicht Schiffbarer cf. oben <=> ἁπλοῦς Einfacher
• Cave: Nom./Akk. Pl. Neutrum wird kontrahiert: -εα => -α
  • cf. ἄπλοα nicht Schiffbare vs. ἁπλᾶ Einfache
• Fem Nom. Sing.: nach ρ ᾶ, sonst ῆ

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἀργυροῦς	ἀργυροῦν	ἀργυροῦ	ἀργυρῷ	ἀργυροῖ	ἀργυροῦς	ἀργυρῶν	ἀργυροῖς	< αργυρεος	silbern
ἀργυρᾶ	ἀργυρᾶν	ἀργυρᾶς	ἀργυρᾷ	ἀργυραῖ	ἀργυρᾶς	ἀργυρῶν	ἀργυραῖς	< αργυρεα	silbern
ἀργυροῦν	ἀργυροῦν	ἀργυροῦ	ἀργυρῷ	ἀργυρᾶ	ἀργυρᾶ	ἀργυρῶν	ἀργυροῖς	< αργυρεον Neutr. Pl. Nom./Akk. Kontraktion	silbern
χρυσοῦς	χρυσοῦν	χρυσοῦ	χρυσῷ	χρυσοῖ	χρυσοῦς	χρυσῶν	χρυσοῖς	< χρυσεος	golden
χρυσῆ	χρυσῆν	χρυσῆς	χρυσῇ	χρυσαῖ	χρυσᾶς	χρυσῶν	χρυσαῖς	< χρυσεα	golden
χρυσοῦν	χρυσοῦν	χρυσοῦ	χρυσῷ	χρυσᾶ	χρυσᾶ	χρυσῶν	χρυσοῖς	< χρυσεον Neutr. Pl. Nom./Akk. Kontraktion -εα => -α	golden
ἁπλοῦς	ἁπλοῦν	ἁπλοῦ	ἁπλῷ	ἁπλοῖ	ἁπλοῦς	ἁπλῶν	ἁπλοῖς	< ἁπλεος	einfach
ἁπλῆ	ἁπλῆν	ἁπλῆς	ἁπλῇ	ἁπλαῖ	ἁπλᾶς	ἁπλῶν	ἁπλαῖς	< ἁπλεα	einfach
ἁπλοῦν	ἁπλοῦν	ἁπλοῦ	ἁπλῷ	ἁπλᾶ	ἁπλᾶ	ἁπλῶν	ἁπλοῖς	< ἁπλεον Neutr. Pl. Nom./Akk. Kontraktion -εα => -α	einfach

Des weiteren: σιδηροῦς, πορφυροῦς eisern, purpurfarbig

---

Top

Attische Deklination

• ω bleibt in allen Kasus und nimmt Vokale der Endungen weitestmöglich auf; ein folgendes ι wird als ῳ subsumiert
• Akzent Akut bleibt auf Tonsilbe des Nom. Sing., zumal unbetontes ω wegen Metathesis quantitatum -ηος => -εως als kurz gilt, z.B. Μενέλεως <= Μενέληος
• Meist zweiendige Adjektive enden im Nom./Akk. Pl. des Neutrums auf -α

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ νεώς <=> τῆς νεώς des Schiffes	νεών	νεώ	νεῴ	νεῴ	τοὺς νεώς <=> τῆς νεώς des Schiffes	τῶν νεών <=> τῶν νεῶν der Schiffe <=> τῶν νέων der Neuen	νεῴς		Tempel
ἡ ἕως	ἕω	ἕω	ἕῳ					Akk. ohne -ν	Morgenröte
ὁ λαγώς/λαγῶς	λαγών/λαγώ/λαγῶ	λαγώ	λαγῴ	λαγῴ	λαγώς	λαγών	λαγῴς	Akk. ohne -ν	Hase
ἵλεως	ἵλεων	ἵλεω	ἵλεῳ	ἵλεῳ	ἵλεως	ἵλεων	ἵλεῳς		gnädig
ἵλεων	ἵλεων	ἵλεω	ἵλεῳ	ἵλεα	ἵλεα	ἵλεων	ἵλεῳς		gnädig
πλέως	πλέων	πλέω	πλέῳ	πλέῳ	πλέως	πλέων	πλέῳς		voll
πλέα	πλέαν	πλέας	πλέᾳ	πλέαι	πλέας	πλεῶν	πλέαις		voll
πλέων	πλέων	πλέω	πλέῳ	πλέα	πλέα	πλέων	πλέῳς		voll
σῶς (cf. σώφρων)	σῶν			σῷ	σῶς			Ausnahme	gesund
σῶν (cf. σῶφρον)	σῶν			σᾶ	σᾶ			Ausnahme	gesund

Daneben σόος/σοῦς, σόη, σόον und meist nur im Plural σῶοι, σῶαι, σῶα
Cave: νεώς ist auch Gen. Sing. von ναῦς (Schiff).
Cave: πλέων und πλέω sind auch Formen von πλέων/πλείων, πλέον mehr

---

Top

Konsonantische Deklination

• alle Endungen außer Gen. Pl. sind kurz
• ν,ρ,ς-Regel bewirkt Veränderungen im Auslaut
• einsilbige Stämme betonen im Gen./Dat. Sing./Pl. die Endsilbe, den Stamm betonen jedoch
  • in allen Kasus, somit auch Gen./Dat. Sing./Pl. ὤν (ὄντος, ὄντι, ὄντων, οὖσι), θείς (θέντος, θέντι, θέντων, θεῖσι), (ἱ)στάς ((ἱ)στάντος, (ἱ)στάντι, (ἱ)στάντων, (ἱ)στᾶσι), sowie weitere einsilbige Partizipien
  • im Gen./Dat. Pl. πᾶς => παντός,παντί,πάντων,πᾶσι ganz
  • im Gen. Pl. ὁ παίς => παιδός,παιδί,παίδων,παισί Kind
  • im Gen. Pl. ὁ Τρώς => Τρωός,Τρωί,Τρώων,Τρωσί Troer (Τρώς, Τρῶα, Τρωός, Τρωί, Τρῶες , Τρῶας, Τρώων, Τρωσί)
  • im Gen. Pl. τὸ οὖς => ὠτός,ὠτί,ὤτων,ὠσί Ohr (οὖς, οὖς, ὠτός, ὠτί, ὦτα, ὦτα, ὤτων <=> ὅτων/ὧντινων quorum(cumque), ὠσί) <=> οὕς quos
    • cf. ὁ χρώς, χρῶτα/χρόα, χρωτός/χροός, χρωτί/χροί/χρῳ, χρῶτες, χρῶτας, χρωτῶν, χρωσί Haut
  • im Gen. Pl. τὸ φώς => φωτός,φωτί,φώτων,φωσί Licht

Stämme auf Liquide -ρ,-λ

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ κρατήρ	κρατῆρα	κρατῆρος	κρατῆρι	κρατῆρες	κρατῆρας	κρατήρων	κρατῆρσι	Dehnstufe	Mischkrug
ὁ ῥήτωρ	ῥήτορα	ῥήτορος	ῥήτορι	ῥήτορες	ῥήτορας	ῥητόρων	ῥήτορσι	Wechsel von Dehn- und Grundstufe	Redner
ὁ ἅλς	ἅλα	ἁλός	ἁλί	ἅλες	ἅλας	ἁλῶν	ἁλσί	Gen./Dat. endbetont	Salz
ὁ θήρ	θῆρα	θηρός	θηρί	θῆρες	θῆρας	θηρῶν	θηρσί	Gen./Dat. endbetont	Tier

Top

Stämme auf Gutturale/Labiale -γ,-κ,-χ,-β,-π,-φ

• mit σ werden alle Gutturale zu ξ, alle Labiale zu ψ

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ φύλαξ	φύλακα	φύλακος	φύλακι	φύλακες	φύλακας	φυλάκων	φύλαξι		Wächter
ἡ αἶξ	αἶγα	αἰγός	αἰγί	αἶγες	αἶγας	ἀιγῶν	ἀιξί	Gen./Dat. endbetont	Ziege
ὁ γύψ	γῦπα	γυπός	γυπί	γῦπες	γῦπας	γυπῶν	γυψί	Gen./Dat. endbetont	Geier
ἡ φλέψ	φλέβα	φλεβός	φλεβί	φλέβες	φλέβας	φλεβῶν	φλεψί	Gen./Dat. endbetont	Ader

Top

Stämme auf Dentale -τ,-δ,-θ

• vor σ und im Auslaut fallen Dentale aus ἐσθῆ(τ)σι
• nicht endbetonte Dentalstämme auf -ις und -υς bilden Akk. Sing. auf -ιν/-υν analog ι-/υ-Stämmen mit Ablaut
  • χάριν (ἡ χάρις, χάριτος Anmut), ἔριν (ἡ ἔρις, ἔριδος Streit), kόρυν (ἡ κόρυς, κόρυθος Helm), jedoch ἐλπίδα (ἡ ἐλπίς, ἐλπίδα) Hoffnung
  • In diese Gruppe fallen auch 2-endige, zusammengesetzte Adjektive mit Neutr. Sing. auf -ι
    • ἄχαρις/ἄχαρι => ἄχαριν/ἄχαρι,ἀχάριτος,ἀχάριτι
    • εὔελπις/εὔελπι => εὔελπιν/εὔελπι,εὐέλπιδος,εὐέλπιδι
    • ἄπολις/ἄπολι => ἄπολιν/ἄπολι,ἀπόλιδος,ἀπόλιδι (πόλις kein Dentalstamm)
• Part. Perf. Akt. auf -ώς,-υῖα,-ός, z.B. πεπαιδευκώς,πεπαιδευκυῖα,πεπαιδευκός
• Besondere Nominative
  • ὀ ποῦς,ποδός Fuß (Cave: Akk. Sing. von τρίπους, τρίποδος => τρίποδα/τρίπουν)
  • τὸ οὖς,ὠτός,ὤτων (Gen. Pl. Stammbetonung) Ohr <=> οὕς quos <=> ὅτων/ὧντινων quorum(cumque)
  • τὸ φῶς,φωτός,φώτων (Gen. Pl. Stammbetonung) Licht
  • τὸ γόνυ,γόνατος Knie
  • τὸ δόρυ,δόρατος Speer
    • Nebenformen: Gen.: δορός/δουρός, Dat.: δορί/δουρί
  • τὸ ὕδωρ,ὕδατος Wasser
  • τὸ ἥπαρ,ἥπατος Leber
  • τὸ φρέαρ,φρέατος Brunnen
  • τὸ κέρας,κέρατος Horn

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἡ ἐσθής	ἐσθῆτα	ἐσθῆτος	ἐσθῆτι	ἐσθῆτες	ἐσθῆτας	ἐσθήτων	ἐσθῆσι	Dat. Pl. < ἐσθήτσι	Kleid
ἡ ἐλπίς	ἐλπίδα	ἐλπίδος	ἐλπίδι	ἐλπίδες	ἐλπίδας	ἐλπίδων	ἐλπίσι	Dat. Pl. < ἐλπίδσι	Hoffnung
ἡ χάρις	χάριν	χάριτος	χάριτι	χάριτες	χάριτας	χαρίτων	χάρισι	Dat. Pl. < χάριτσι; Akk. Sing. χάριν	Anmut
ἡ ἔρις	ἔριν	ἕριδος	ἕριδι	ἔριδες	ἔριδας	ἐρίδων	ἔρισι		Streit
ἡ κόρυς	κόρυν	κόρυθος	κόρυθι	κόρυθες	κόρυθας	κορύθων	κόρυσι		Helm
τὸ σῶμα	σῶμα	σώματος	σώματι	σώματα	σώματα	σωμάτων	σώμασι	Dat. Pl. < σώματσι	Körper
πεπαιδευκώς	πεπαιδευκότα	πεπαιδευτκότος	πεπαιδευκότι	πεπαιδευκότες	πεπαιδευκότας	πεπαιδευκότων	πεπαιδευκόσι		erzogen habend
πεπαιδευκυῖᾰ	πεπαιδευκυῖᾰν	πεπαιδευτκυίας	πεπαιδευκυίᾳ	πεπαιδευκυῖαι	πεπαιδευκυίας	πεπαιδευκυιῶν	πεπαιδευκυίαις	ehemals j vor kurzem α im Nom./Akk. Sing.	erzogen habend
πεπαιδευκός	πεπαιδευκός	πεπαιδευτκότος	πεπαιδευκότι	πεπαιδευκότα	πεπαιδευκότα	πεπαιδευκότων	πεπαιδευκόσι		erzogen habend
εὔελπις	εὔελπιν	εὐέλπιδος	εὐέλπιδι	εὐέλπιδες	εὐέλπιδας	εὐελπίδων	εὐέλπισι	Akk. -ιν	hoffnungsvoll
εὔελπι	εὔελπι	εὐέλπιδος	εὐέλπιδι	εὐέλπιδα	εὐέλπιδα	εὐελπίδων	εὐέλπισι		hoffnungsvoll

Top

Stämme auf -ν

• im Dat. Pl. entfällt ν vor σ
• Akzent der Adjektive tritt weitestmöglich zurück
• Wechsel der Dehnstufen bei ποιμήν und δαίμων
• 2-endige Adjektive auf -ων, -ον, hierzu gehören auch
  • Komparative auf -ίων,-ιον und ehemals -jων, -jον
    • ursprüngliche ς-Stämme
    • statt -ίονα häufig -ίω < -ίοσα
    • statt -ίονες,-ίονας häufig -ίους <-ίοσες
      • -ίονας Angleichung an Nom. -ίονες
• 3-endig: μέλαs,μέλαινα,μέλαν

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ Ἕλλην	Ἕλληνα	Ἕλληνος	Ἕλληνι	Ἕλληνες	Ἕλληνας	Ἑλλήνων	Ἕλλησι		Grieche
ὁ ἀγών	ἀγῶνα	ἀγῶνος	ἀγῶνι	ἀγῶνες	ἀγῶνας	ἀγώνων	ἀγῶσι		Wettkampf
ὁ ποιμήν	ποιμένα	ποιμένος	ποίμένι	ποιμένες	ποιμένας	ποιμένων	ποιμέσι		Hirte
ὁ δαίμων	δαίμονα	δαίμονος	δαίμονι	δαίμονες	δαίμονας	δαιμόνων	δαίμοσι		Dämon
ὁ δελφίς	δελφῖνα	δελφῖνος	δελφῖνι	δελφῖνες	δελφῖνας	δελφίνων	δελφῖσι	Ersatzdehnung < δελφινς => langes ι	Delphin
ἡ Σαλαμίς	Σαλαμῖνα	Σαλαμῖνος	Σαλαμῖνι					Ersatzdehnung < Σαλαμινς => langes ι	Salamis
εὐδαίμων	εὐδαίμονα	εὐδαίμονος	εὐδαίμονι	εὐδαίμονες	εὐδαίμονας	εὐδαιμόνων	εὐδαίμοσι		glücklich
εὔδαιμον	εὔδαιμον	εὐδαίμονος	εὐδαίμονι	εὐδαίμονα	εὐδαίμονα	εὐδαιμόνων	εὐδαίμοσι	Akzent vorgezogen	glücklich
μέλας	μέλανα	μέλανος	μέλανι	μέλανες	μέλανας	μελάνων	μέλασι		schwarz
μέλαινα	μέλαιναν	μελαίνης	μελαίνῃ	μέλαιναι	μελαίνας	μελαινῶν	μελαίναις		schwarz
μέλαν	μέλαν	μέλανος	μέλανι	μέλανα	μέλανα	μελάνων	μέλασι		schwarz
κακίων	κακίονα / κακίω	κακίονος	κακίονι	κακίονες / κακίους	κακίονας / κακίους	κακιόνων	κακίοσι	Akk. Pl. an Nom. Pl. angegl.	schlechter
κάκιον	κάκιον	κακίονος	κακίονι	κακίονα / κακίω	κακίονα / κακίω	κακιόνων	κακίοσι	Akzent vorgezogen	schlechter

Top

Stämme auf -ντ(-αντ, -οντ, -εντ, -υντ)

• ντ fällt vor ς mit Ersatzdehnung aus
• alle Maskulina
• Substantive, Adjektive und Partizipien
• Adjektive auf -εις,-εσσα,-εν (-εντος,-έσσης,-εντος): Dat. Pl. Mask./Neutr. auf -εσι, also ohne Ersatzdehnung

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ γίγας	γίγαντα	γίγαντος	γίγαντι	γίγαντες	γίγαντας	γιγάντων	γίγασι	γίγας < γίγαντς; γίγασι < γίγαντσι	Riese
ὁ ὁδούς <=> τὰς ὁδούς die Wege	ὁδόντα	ὁδόντος	ὁδόντι	ὁδόντες	ὁδόντας	ὁδόντων	ὁδοῦσι	ὁδούς < ὁδόντς; ὁδοῦσι < ὁδόντσι	Zahn
ὁ γέρων	γέροντα	γέροντος	γέροντι	γέροντες	γέροντας	γερόντων	γέρουσι	γέρων < γέρωντς; γέρουσι < γέροντσι	Greis
πᾶς	πάντα	παντός	παντί	πάντες	πάντας	πάντων	πᾶσι	Gen./Dat. Pl stammbetont; ᾶ Ersatzdehnung	ganz
πᾶσα	πᾶσαν	πάσης	πάσῃ	πᾶσαι	πάσας	πασῶν	πάσαις		ganz
πᾶν	πᾶν	παντός	παντί	πάντα	πάντα	πάντων	πᾶσι	Gen./Dat. Pl stammbetont; ᾶ Ersatzdehnung	ganz
ἑκών	ἑκόντα	ἑκόντος	ἑκόντι	ἑκόντες	ἑκόντας	ἑκόντων	ἑκοῦσι	οῦ Ersatzdehnung	freiwillig
ἑκοῦσα	ἑκοῦσαν	ἑκούσης	ἑκούσῃ	ἑκοῦσαι	ἑκούσας	ἑκουσῶν	ἑκούσαις		freiwillig
ἑκόν	ἑκόν	ἑκόντος	ἑκόντι	ἑκόντα	ἑκόντα	ἑκόντων	ἑκοῦσι	οῦ Ersatzdehnung	freiwillig
λύων	λύοντα	λύοντος	λύοντι	λύοντες	λύοντας	λυόντων	λύουσι	langes υ	lösend
λύουσα	λύουσαν	λυούσης	λυούςῃ	λύουσαι	λυούσας	λυουσῶν	λυούσαις		lösend
λῦον	λῦον	λύοντος	λύοντι	λύοντα	λύοντα	λυόντων	λύουσι	langes υ	lösend
λύσας	λύσαντα	λύσαντος	λύσαντι	λύσαντες	λύσαντας	λυσάντων	λύσασι	langes υ	gelöst worden sein
λύσασα	λύσασαν	λυσάσης	λυσάσῃ	λύσασαι	λυσάσας	λυσασῶν	λυσάσαις		gelöst worden sein
λῦσαν	λῦσαν	λύσαντος	λύσαντι	λύσαντα	λύσαντα	λυσάντων	λύσασι	langes υ	gelöst worden sein
θείς	θέντα	θέντος	θέντι	θέντες	θέντας	θέντων	θεῖσι	εῖ Ersatzdehnung; Gen./Dat. Sing./Pl. stammbetont	setzend
θεῖσα	θεῖσαν	θείσης	θείσῃ	θεῖσαι	θείσας	θεισῶν	θείσαις		setzend
θέν	θέν	θέντος	θέντι	θέντα	θέντα	θέντων	θεῖσι	εῖ Ersatzdehnung; Gen./Dat. Sing./Pl. stammbetont	setzend
δύς	δύντα	δύντος	δύντι	δύντες	δύντας	δύντων	δῦσι	ῦ Ersatzdehnung; Gen./Dat. Sing./Pl. stammbetont	tauchend
δῦσα	δῦσαν	δύσης	δύσῃ	δῦσαι	δύσας	δυσῶν	δύσαις		tauchend
δύν	δύν	δύντος	δύντι	δύντα	δύντα	δύντων	δῦσι	ῦ Ersatzdehnung; Gen./Dat. Sing./Pl. stammbetont	tauchend
χαρίεις	χαρίεντα	χαρίεντος	χαρίεντι	χαρίεντες	χαρίεντας	χαριέντων	χαρίεσι	Dat. Pl. -εσι	anmutig
χαρίεσσα	χαρίεσσαν	χαριέσσης	χαριέσσῃ	χαρίεσσαι	χαριέσσας	χαριεσσῶν	χαριέσσαις		anmutig
χαρίεν	χαρίεν	χαρίεντος	χαρίεντι	χαρίεντα	χαρίεντα	χαριέντων	χαρίεσι	Dat. Pl. -εσι	anmutig

πᾶσιν ἔλεγεν ἐκεῖνα dies sagte er jedem mit ν ἐφελκυστικόν
πᾶσι λέγουσι ταῦτα

Top

Stämme auf ρ mit 3 Ablaufstufen

• Vok. betont erste Silbe
• einsilbige Stämme auch hier: Gen./Dat. endbetont

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ πατήρ	πατέρα	πατρός	πατρί	πατέρες	πατέρας	πατέρων	πατράσι	Vok.: πάτερ	Vater
ἡ μήτηρ	μητέρα	μητρός	μητρί	μητέρες	μητέρας	μητέρων	μητράσι	Vok.: μῆτερ	Mutter
ἡ θυγάτηρ	θυγατέρα	θυγατρός	θυγατρί	θυγατέρες	θυγατέρας	θυγατέρων	θυγατράσι	Vok.: θύγατερ	Tochter
ἡ γαστήρ	γαστέρα	γαστρός	γαστρί	γαστέρες	γαστέρας	γαστέρων	γαστράσι		Bauch
ἡ δημήτηρ	δήμητρα	δήμητρος	δήμητρί					Vok: δήμητερ	Demeter
ὁ ἀνήρ	ἄνδρα	ἀνδρός	ἀνδρί	ἄνδρες	ἄνδρας	ἀνδρῶν	ἀνδράσι	Vok.: ἄνερ	Mann

Top

σ-Stämme

• ς nur im Auslaut, zwischen Vokalen schwindet σ mit Kontraktion der Vokale
• Neutrum-Stämme auf -ος, -ους < εος < εσος (γένος)
  • Neutrum Nom./Akk. Pl. auf -η < -εσα (auch nach ρ z.B. τὰ μέρη < μέρεσα), sofern kein Vokal vor Endung (το χρέος/χρέως τοῦ χρέους/χρέως, τὰ χρέα, τῶν χρεῶν Schuld)
    • gilt auch für alle Adjektive auf -ης, -ες (cf. τὰ τριήρη <=> τὰ ὑγιᾶ, ἐνδεᾶ, εὐκλεᾶ)
• Neutrum-Stämme auf -ας, -ως < αως < ασος (κρέας, γῆρας)
  • Neutrum Nom./Akk. Pl. auf -α < -ασα
• ἡ αἰδώς
• Adjektive und Eigennamen zusammengesetzt mit den Neutra κλέος,κράτος,σθένος,μένος,ἦθος und anderen
  • Eigennamen auf -ης,-ους bilden Akk. Sing. sowohl auf -η als auch -ην analog der α-Deklinations-Maskulina
    • Διογένη/Διογένην
    • Κλεομένη/Κλεομένην
    • Σοκράτη/Σοκράτην
    • Δεμοσθένη/Δεμοσθένην
  • Eigennamen auf -κλης, -κλέους < κλέεος < κλέεσος < κλέϝεσος kontrahieren im Dat. Sing. zweimal
    • Περικλεῖ < Περικλέει < Περικλέεσι
  • Akk. Pl. Mask./Fem. der Adjektive Angleichung an Nom. Pl. -εις
  • Adjektive mit Vokal vor auslautendem -εσ- kontrahieren -εα in -ᾶ statt ῆ
    • ἐνδεής,εὐκλεής,ὑγιής => ἐνδεᾶ < -έεα < -έεσα,εὐκλεᾶ < -έεα < -έεσα,ὑγιᾶ < -ιέα < -ιέσα
      • (cf. Zinsmeister S. 77:) Reguläre Kontraktion -εα => -η wird nach Vokal zurückverwandelt zu -α, jedoch nicht nach -ρ, daher Akk. Sing. τριήρη
  • Stammbetonte (auch substantivierte) Adjektive ziehen den Akzent (auch im Gen. Pl.) weitestmöglich zurück
    • εὑήθης,εὔηθες,εὐήθων
    • αὐτάρκης,αὔταρκες,αυτάρκων
    • ἡ τριήρης,τῶν τριήρων
    • Ausnahme: Neutra der Adjektive auf -ώδης und -ήρης
    • εὐώδης,εὐῶδες
    • εὐήρης,εὐῆρες
    • νοσώδης,νοσῶδες
    • ποδήρης,ποδῆρες

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
τὸ γένος	γένος	γένους < γένεος < γένεσος	γένει < γένεσι	γένη < γένεα < γένεσα	γένη < γένεα < γένεσα	γενῶν < γενέων < γενέσων	γένεσι < γένεσσι		Geschlecht
τὸ χρέος/χρέως 1)	χρέος/χρέως	χρέους/χρέως	χρέει	χρέα	χρέα	χρεῶν	χρέεσι	Vokal vor Endung => -εα im Nom./Akk. Pl.	Schuld
τὸ σκότος/ὁ σκότος	τὸ σκότος/τὸν σκότον	τοῦ σκότους/σκότου	τῷ σκότει/σκότῳ						Finsternis
τὸ κρέας	κρέας	κρέως < κρέαος < κρέασος	κρέᾳ < κρέαι < κρέασι	κρέα < κρέαα < κρέασα	κρέα < κρέαα < κρέασα	κρεῶν < κρεάων < κρεάσων	κρέασι < κρέασσι		Fleisch (cf. Pankreas < παν κρέας )
τὸ γῆρας	γῆρας	γήρως < γήραος < γήρασος	γήρᾳ < γήραι < γήρασι						Alter
τὸ γέρας	γέρας	γέρως	γέρᾳ	γέρη	γέρη	γερῶν	γέρασι		Ehrengabe
τὸ μέρος	μέρος	μέρους	μέρει	μέρη	μέρη	μερῶν	μέρεσι	η auch nach ρ bei -εσ-	Teil
τὸ κνέφας	κνέφας	κνέφους	κνέφᾳ						Dunkel
ἡ αἰδώς	αἰδῶ < αἰδόα < αἰδόσα	αἰδοῦς < αἰδόος < αἰδόσος	αἰδοῖ < αἰδόσι						Scham
τὸ κλέος	κλέος	κλέους	κλέει					Dat. Sing. keine Doppelkontraktion	Ruhm
τὸ ἦθος	ἦθος	ἤθους	ἤθει						Sinnesart
τὸ σθένος	σθένος	σθένους	σθένει	σθένη	σθένη	σθενῶν	σθένεσι		Kraft
τὸ μένος	μένος	μένους	μένει	μένη	μένη	μενῶν	μένεσι		Drang
τὸ κράτος	κράτος	κράτους	κράτει						Stärke
εὐγενής	εὐγενῆ < εὐγενέα < εὐγενέσα	εὐγενοῦς	εὐγενεῖ	εὐγενεῖς < εὐγενέες < εὐγενέσες	εὐγενεῖς	εὐγενῶν	εὐγενέσι	Akk. Pl. analog. Angleichung an Nom.	edelgeboren
εὐγενές	εὐγενές	εὐγενοῦς	εὐγενεῖ	εὐγενῆ	εὐγενῆ	εὐγενῶν	εὐγενέσι		edelgeboren
ἐνδεής	ἐνδεᾶ < -εέα < -εέσα	ἐνδεοῦς	ἐνδεεῖ	ἐνδεεῖς	ἐνδεεῖς	ἐνδεῶν	ἐνδεέσι	Vokal vor Endung => Akk. Sing. -εᾶ	bedürftig
ἐνδεές	ἐνδεές	ἐνδεοῦς	ἐνδεεῖ	ἐνδεᾶ	ἐνδεᾶ	ἐνδεῶν	ἐνδεέσι	Vokal vor Endung => Nom./Akk. Pl. -εᾶ	bedürftig
εὐκλεής	εὐκλεᾶ < εὐκλεέα < εὐκλεέσα	εὐκλεοῦς	εὑκλεεῖ	εὐκλεεῖς	εὐκλεεῖς	εὐκλεῶν	εὐκλεέσι	Vokal vor Endung => Akk. Sing. -εᾶ	berühmt
εὐκλεές	εὐκλεές	εὐκλεοῦς	εὐκλεεῖ	εὐκλεᾶ	εὐκλεᾶ	εὐκλεῶν	εὐκλεέσι	Vokal vor Endung => Nom./Akk. Pl. -εᾶ	berühmt
ὑγιής	ὑγιᾶ < -ιέα < -ιέσα	ὐγιοῦς	ὑγιεῖ	ὑγιεῖς	ὑγιεῖς	ὑγιῶν	ὑγιέσι	Vokal vor Endung => Akk. Sing. -ιᾶ	gesund
ὑγιές	ὑγιές	ὑγιοῦς	ὑγιεῖ	ὑγιᾶ	ὑγιᾶ	ὑγιῶν	ὑγιέσι	Vokal vor Endung => Nom./Akk. Pl. -ιᾶ	gesund
εὐήθης	εὐήθη	εὐήθους	εὐήθει	εὐήθεις	εὐήθεις	εὐήθων	εὐήθεσι	Stammbetont: Akzent weitestmöglich vorgezogen (auch Gen. Pl.)	gutmütig
εὔηθες	εὔηθες	εὐήθους	εὐήθει	εὐήθη	εὐήθη	εὐήθων	εὐήθεσι	Stammbetont: Akzent weitestmöglich vorgezogen (auch Gen. Pl.)	gutmütig
αὐτάρκης	αὐτάρκη	αὐτάρκους	αὐτάρκει	αὐτάρκεις	αὐτάρκεις	αὐτάρκων	αὐτάρκεσι	Stammbetont: Akzent weitestmöglich vorgezogen (auch Gen. Pl.)	selbständig
αὔταρκες	αὔταρκες	αὐτάρκους	αὐτάρκει	αὐτάρκη	αὐτάρκη	αὐτάρκων	αὐτάρκεσι	Stammbetont: Akzent weitestmöglich vorgezogen (auch Gen. Pl.)	selbständig
ἡ τριήρης	τριήρη < -εα < -εσα	τριήρους	τριήρει	τριήρεις	τριήρεις	τριήρων	τριήρεσι	Substantiviert,stammbetont: Akzent weitestmöglich vorgezogen (auch Gen. Pl.)	Dreiruderer
εὐώδης,εὐῶδες	εὐώδη,εὐῶδες	εὐώδους	εὐώδει	εὐώδεις,εὐώδη	εὐώδεις,εὐώδη	εὐώδων	εὐώδεσι	Stammbetont, aber kein Akzentvorzug: -ώδης und -ήρης	wohlriechend
νοσώδης,νοσῶδες	νοσώδη,νοσῶδες	νοσώδους	νοσώδει	νοσώδεις,νοσώδη	νοσώδεις,νοσώδη	νοσώδων	νοσώδεσι	Stammbetont, aber kein Akzentvorzug: -ώδης und -ήρης	kränklich
εὐήρης,εὐῆρες	εὐήρη,εὐῆρες	εὐήρους	εὐήρει	εὐήρεις,εὐήρη	εὐήρεις,εὐήρη	εὐήρων	εὐήρεσι	Stammbetont, aber kein Akzentvorzug: -ώδης und -ήρης ; Neutr. Pl. Nom./Akk. -η	wohlgefügt
ποδήρης,ποδῆρες	ποδήρη,ποδήρες	ποδήρους	ποδήρει	ποδήρεις,ποδήρη	ποδήρεις,ποδήρη	ποδήρων	ποδήρεσι	Stammbetont, aber kein Akzentvorzug: -ώδης und -ήρης ; Neutr. Pl. Nom./Akk. -η	auf die Füße reichend
ὁ Διογένης	Διογένη/Διογένην	Διογένους	Διογένει						Diogenes
ὁ Περικλῆς < -κλέης < -κλέϝης	Περικλέα < -κλέεα < -κλέεσα < -κλέϝεσα	Περικλέους < -κλέεος < -κλέεσος < -κλέϝεσος	Περικλεῖ < -κλέει < -κλέεσι < -κλέϝεσι					Vok.: Περίκλεις < -κλέες;Vokal vor Endung (-ῆς < έης) => Akk. Sing.; -έα statt -ῆ; Dat. Sing. Doppelkontraktion	Perikles

Ἦθος ἀνθρώπῳ δαίμων Das Wesen ist dem Menschen Schicksal
1) cf. Χρή Bedürfnis (indeklinabel) (Griechische Grammatik - Schlossarek, Seite 49)

---

Top

Vokalische und diphtongische Stämme

Stämme auf ῐ mit Ablaut

• Wörter auf -ις,-εως < -ηος < -ηjος (Metathesis quantitatum mit kurzem ω) unter Schwund des zwischenvokalischen j
• Stämme auf -ι und -ε(j)
• Angleichung des Gen. Pl.-Akzentes an denjenigen des Gen. Sing.
• Angleichung des Akk. Pl. an Nom. Pl. -εις < -εjες
• Akzent weitestmöglich vorgezogen
• Nicht endbetonte Wörter meist feminine nomina actionis auf -σις (ἡ λύσις, ἠ πρᾶξις)

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἠ πόλις	πόλιν	πόλεως < πόληος < πόληjος	πόλει	πόλεις < πόλεjες	πόλεις	πόλεων	πόλεσι		Stadt
ἠ δύναμις	δύναμιν	δυνάμεως	δυνάμει	δυνάμεις	δυνάμεις	δυνάμεων	δυνάμεσι		Kraft

Top

Stämme auf ῠ mit Ablaut

• analog Stämmen auf ῐ mit Ablaut
• Wörter auf -υς,-εως < -ηος < -ηϝος (Metathesis quantitatum mit kurzem ω) unter Schwund des zwischenvokalischen ϝ
• Stämme auf -υ und -ε(ϝ)
• Angleichung des Gen. Pl.-Akzentes an denjenigen des Gen. Sing.
• Angleichung des Akk. Pl. an Nom. Pl. -εις < -εϝες
• Akzent bei Substantiven weitestmöglich vorgezogen
• Zürückgezogenen Akzent bei den Adjektiven haben nur ἥμισυς,ἡμίσεια,ἥμισυ - θῆλυς, θήλεια, θῆλυ - πρέσβυς, πρέσβεια, πρέσβυ
• Neutrum -ε(ϝ)α von ἄστυ kontrahiert zu -η (ἄστη)
• Adjektive auf -ῠς, -εια < -ε(ϝ)jα, -ῠ kontrahieren nur auf -ει (Grammatik Langenscheidt), lauten damit im Nom./Akk. Pl. des Neutrums auf -εα (Ausnahme Adjektive auf -πηχυς, -εια, -υ, z.B. τρίπηχυς, τριπήχεια, τρίπηχυ => τριπήχη). Der Gen. Sing. endet auf -εος, nicht -εως

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ πῆχυς	πῆχυν	πήχεως < πήχηος < πήχηϝος	πήχει	πήχεις < πήχεες < πήχεϝες	πήχεις	πήχεων	πήχεσι	Cave Neutr. Pl. von τρίπηχυς, τριπήχεια, τρίπηχυ => τριπήχεα/τριπήχη	Elle
τὸ ἄστυ	ἄστυ	ἄστεως	ἄστει	ἄστη < ἄστεα < ἄστεϝα	ἄστη	ἄστεων	ἄστεσι		Stadt
ἡδύς	ἡδύν	ἡδέος	ἡδεῖ	ἡδεῖς	ἡδεῖς	ἡδέων	ἡδέσι	Gen. Sing. -εος	angenehm
ἠδεῖᾰ < ἠδεῖjᾰ	ἠδεῖᾰν	ἠδείᾱς	ἠδείᾳ	ἠδεῖαι	ἠδείας	ἠδειῶν	ἠδείαις		angenehm
ἡδύ	ἡδύ	ἡδέος	ἡδεῖ	ἡδέα	ἡδέα	ἡδέων	ἡδέσι	Nom./Akk. Pl. keine Kontraktion	angenehm
θῆλυς	θῆλυν	θήλεος	θήλει	θήλεις	θήλεις	θήλεων	θήλεσι	Gen. Akzent vorgezogen (Meth. quant.)	weiblich
θήλεια < θήλειjα	θήλειαν	θηλείᾱς	θηλείᾳ	θήλειαι	θηλείας	θηλειῶν	θηλείαις		weiblich
θῆλυ	θῆλυ	θήλεος	θήλει	θήλεα	θήλεα	θήλεων	θήλεσι	Gen. Akzent vorgezogen (Meth. quant.)	weiblich
ἥμισυς	ἥμισυν	ἡμίσεος	ἡμίσει	ἡμίσεις	ἡμἱσεις	ἡμίσεων	ἡμίσεσι	Gen. Akzent vorgezogen (Meth. quant.)	halb
ἡμίσεια < ἡμίσειjα	ἡμίσειαν	ἡμισείᾱς	ἡμισείᾳ	ἡμίσειαι	ἡμισείας	ἡμισειῶν	ἡμισείαις		halb
ἥμισυ	ἥμισυ	ἡμίσεος	ἡμίσει	ἡμίσεα	ἡμἱσεα	ἡμίσεων	ἡμίσεσι	Gen. Akzent vorgezogen (Meth. quant.)	halb

Top

Reine Stämme auf ῠ, ῡ

• Stämme auf langes ῡς
  • Nom./Akk. Sing. langes ῡ und endbetont mit Circumflex oder Akut -ῦς,-ῦν oder -ύς,-ύν
  • kurzes ῠ bei vokalisch anlautenden Kasusausgängen und im Dat. Pl.
    • Akk. Pl. langes ῡ endbetont mit Circumflex -ῦς
  • Einsilbige Stämme wie stets in Gen./Dat. Sing./Pl. endbetont

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ ἰχθῦς	ἰχθῦν	ἰχθύος	ἰχθύι	ἰχθύες	ἰχθῦς	ἰχθύων	ἰχθύσι	Nom./Akk. Sing langes ῡ mit Circumflex	Fisch
ἡ σῦς	σῦν	συός	συί	σύες	σῦς	συῶν	συσί	Nom./Akk. Sing. langes ῡ mit Circumflex; einsilbiger Stamm => Gen./Dat. Sing./Pl. endbetont, Gen. Pl. lang und endbetont => Perispomenon	Schwein
ἡ Ἐρινύς	Ἐρινύν	Ἐρινύος	Ἐρινύι	Ἐρινύες	Ἐρινῦς	Ἐρινύων	Ἐρινύσι	Nom./Akk. Sing. langes ῠ mit Akut	Rachegöttin

Biblisches Motiv als Akronym: ἰχθῦς => ἰησοῦς χριστός θεοῦ υἱός σωτήρ Jesus Christus Gottes Sohn Heiland

Top

• Stämme auf kurzes ῠς nicht endbetont
  • Alle Kasus kurzes -ῠ außer Akk. Pl. -ῡς < -υνς

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἡ πίτῠς	πίτῠν	πίτῠος	πίτῠι	πίτῠες	πίτῡς	πιτύων	πίτῠσι		Fichte

Top

Stämme auf -ευ

• sämtlich männliche Oxytona -εύς
• Metathesis quantitatum bei
  • Akk. Sing. -έᾱ < -ῆᾰ
  • Gen. Sing. έως < -ῆος
  • Akk. Pl. έᾱς < -ῆᾰς
• Kürzung des ersten zweier langer Vokale bei Gen. Pl. -έων < -ήων
• Nom. Pl. -ῆς < -ηϝες; jüngere Form -εις auch im Akk. Pl.
• bei Vokal vor Endungsbeginn -ε Kontraktion
  • Gen. Sg.: -έως => -ῶς
  • Gen. Pl.: -έων => -ῶν
  • Akk. Sg.: -έα => -ᾶ
  • Akk. Pl.: -έας => -ᾶς

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ βασιλεύς < βασιληυς < βασιληϝος	βασιλέᾱ < βασιλῆᾰ < βασιληϝα	βασιλέως < βασιλῆος	βασιλεῖ	βασιλῆς/βασιλεῖς < βασιλήες < βασιλήϝες	βασιλεῖς/βασιλέᾱς < βασιλῆᾰς	βασιλέων < βασιλήων < βασιλήϝων	βασιλεῦσι	Dat. Sing. lang und betont => Perispomenon; Gen. Pl. erster von 2 Langvokalen gekürzt	König
ὁ Πειραιεύς	Πειραιᾶ	Πειραιῶς	Πειραιεῖ					Gen./Akk. Sing./Pl. Kontraktion	Piräus
ὁ Εὐβοεύς	Εὐβοᾶ	Εὐβοῶς	Εὐβοεῖ	Εὐβοεῖς	Εὐβοᾶς	Εὐβοῶν	Εὐβοεῦσι	Gen./Akk. Sing./Pl. Kontraktion	Euböer

Νόμος ὁ πάντων βασιλεύς Das Gesetz ist aller König
Des weiteren: ὁ ἱερεύς Priester, ὁ ἱππεύς Reiter, ὁ φονεύς Mörder, γραμματεύς Schreiber

Top

Stämme auf -ου, -αυ, -ευ, -οι

• ϝ teils geschwunden, teils mit vorherigem Vokal zu Diphtong verbunden
• Metathesis quantitatum und Kürzung langen Vokals vor langem Vokal

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ὁ ἡ βοῦς < βοϝ-	βοῦν	βοός	βοί	βόες	βοῦς	βοῶν	βουσί		Kuh, Ochse
ὁ ἡ οἴς/οἶς <=> οἷς Rel.-Pron.	οἶν <=> οἷν Dual Rel.-Pron.	οἰός	οἰί	οἶες	οἶς	οἰῶν	οἰσί		Schaf ovis
ἡ ναῦς < νηϝ-	ναῦν	νεώς < νηός < νᾱϝος <=> ὁ/τοὺς νεώς Tempel	νηί	νῆες	ναῦς	νεῶν < νήων < νᾱϝων <=> τὸν/τῶν νεών Tempel <=> τῶν νέων der Neuen	ναυσί		Schiff
ἡ γραῦς	γραῦν	γραός	γραί	γρᾶες	γραῦς	γραῶν	γραυσί		Alte Dame
Ζεύς < Δjευ- < Δjηυ-,Διϝ-	Δία	Διός	Διί						Zeus

Top

Stämme auf -οι, -ω

• Stämme auf -ώ: Schwund zwischenvokalischen -j mit Kontraktion und Endbetonung durch Akut; kein Plural; Nom. wie Akk.
  • oft weibliche Eigennamen Καλυψώ, Σαπφώ, Λητώ
• Stämme auf -ως: Keine Kontraktion, alle Maskulinum
  • ἥρως, μήτρως, πάτρως Held, Oheim (mütter- und väterlicherseits)

Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Nom.	Akk.	Gen.	Dat.	Kommentar	Bedeutung
ἡ πειθώ < πειθωι- < πειθωj-	πειθώ < πειθόjα	πειθοῦς < πειθόος < πειθόjος	πειθοῖ < πειθόjι						Überredung
ἡ ἠχώ	ἠχώ	ἠχοῦς	ἠχοῖ						Widerhall
ἡ χρεώ <=> τὸ χρέος, χρέους (alternat. χρέως/χρέως) Bedürfnis/Schuld	χρεώ	χρεοῦς	χρεοῖ						Bedürfnis
ὁ ἥρως	ἥρωα/ἥρω	ἥρωος	ἥρωι/ἥρῳ	ἥρωες	ἥρωας/ἥρως	ἡρώων	ἥρωσι	cf. Besonderheiten unten	Held

Top

Besonderheiten

• ἡ γυνή Frau: Stamm: γυναικ- mit Betonung der einsilbigen Stämme
  • ἡ γυνή, γυναῖκα, γυναικός, γυναικί, γυναῖκες, γυναῖκας, γυναικῶν, γυναιξί
• ὁ μάρτυς Zeuge: Stamm: μαρτυ-, μαρτυρ-
  • ὁ μάρτυς, μάρτυρα, μάρτυρος, μάρτυρι, μάρτυρες, μάρτυρας, μαρτύρων, μάρτυσι (ohne ρ vor σ)
• τὸ ὄναρ Traum: Stamm: ὀναρ-, ὀνειρατ-
  • τὸ ὄναρ, ὄναρ, ὀνείρατος, ὀνείρατι, ὀνείρατα, ὀνείρατα, ὀνειράτων, ὀνείρασι
  • auch: ὁ ὄνειρος, τό ὄνειρον
  • Σκιᾶς ὄναρ ἄνθρωπος Eines Schatten Traum ist der Mensch
• ὁ, ἡ κύων Hund: mit Dehn-, Grund- κύον- und Schwundstufe κύν-
  • ὁ, ἡ κύων, κύνα, κυνός, κυνί, κύνες, κύνας, κυνῶν, κυσί
  • Grundstufe bei Vokativ κύον
• ὁ πρεσβευτής Gesandter: im Plural Adjektivformen von πρέσβυς alt, ehrwürdig.
  • ὁ πρεσβευτής, πρεσβευτήν, πρεσβευτοῦ, πρεσβευτῆ, πρέσβεις, πρέσβεις, πρέσβεων, πρέσβεσι
• τὸ πῦρ Feuer: (Nom./Akk. Sing. langes, sonst kurzes υ) im Sing. nach konsonantischer, im Plural (Wachtfeuer) nach o-Deklination
  • τὸ πῦρ, πῦρ, πυρός, πυρί, πυρά, πυρά, πυρῶν, πυροῖς
• ὁ υἱός, υἱόν, υἱοῦ, υἱῷ, υἱοί,υἱούς,υἱῶν, υἱοῖς Sohn: nachklassisch o-Deklination, klassisch Stamm u(ἱ)ε(ϝ)- mit und ohne ι, Deklination analog der Adjektive der Stämme auf ῠ mit Ablaut, z.B. ἡδύς, ἡδεῖα, ἡδύ
  • ὁ υἱός, υἱύν, υἱέος, υἱεῖ, υἱεῖς, υἱεῖς, υἱέων, υἱέσι
  • ὁ ὑός, ὑύν, ὑέος, ὑεῖ, ὑεῖς, ὑεῖς, ὑέων, ὑέσι
• ἡ χείρ Hand: im Dat. Pl. χερσί
  • ἡ χείρ, χεῖρα, χειρός, χειρί, χεῖρες, χεῖρας, χειρῶν, χερσί
    • (cf. χείρων, χεῖρον wertloser)
      • χείρων, χείρω, χείρονος, χείρονι, χείρους, χείρους, χειρόνων, χείροσι
      • χεῖρον, χεῖρον, χείρονος, χείρονι, χείρω, χείρω, χειρόνων, χείροσι
      ἡ χείρων χείρ, τῆς χείρονος χειρός, τὴν χείρω χείρα, τῇ χείρονι χειρί, αἱ χείρους χεῖρες, τὰς χείρους χείρας, τῶν χειρόνων χειρῶν, ταῖς χείροσι χερσί (Dat. Pl. ohne ι)
• ἁθρόος, ἁθρόα, ἁθρόον versammelt (Fernwirkung des ρ bei Fem. Nom. Sing.)
• Steigerung von ἀλγεινός schmerzlich auch ἀλγίων, ἄλγιστος
• Akk. von Ἀπόλλον auch (analog κακίω) Ἀπόλλω und Vok. mit zurückgezogenem Akzent ὦ Ἄπολλον
• dito Ποσειδῶν, Ποσειδῶνος Akk. Sing. auch τὸν Ποσειδῶ und Vok. mit zurückg. Akzent ὦ Πόσειδον
• Ἄρης mit Akk. Ἄρην, Ἄρη, Gen. Ἄρεως, Ἄρεος, Dat. Ἄρει und Vok. Ἄρες
• Alternative Steigerungen von ἄφθονος reichlich => ἀφθονώτερος, ἀφθονέστερος
• τὸ γέρας Ehrengabe Sing. ...,γέρως, γέρᾳ Pl. γέρα, γέρα, γερῶν, γέρασι analog κρέας, κρέως
• τὸ κνέφας Dunkel Sing. ...,κνέφους, κνέφᾳ bis auf Gen. Sing. analog κρέας, κρέως
• τὸ χρέος/χρέως Schuld Gen. τοῦ χρέους/χρέως, τῷ χρέει Plural τὰ χρέα, τῶν χρεῶν (χρεῶν λύσις) <=> ἡ χρεώ, χρεώ, χρεοῦς, χρεοῖ Bedürfnis
• bis auf Gen. Sing. analog ναῦς, ναῦν, νεώς, νηί, νῆες, ναῦς, νεῶν, ναυσί geht γραῦς, γραῦν, γραός, γραί, γρᾶες, γραῦς, γραῶν, γραυσί ältere Dame
• Dat. Pl. von τὸ δάκρυον Träne sowohl δακρύοις als auch δάκρυσι
• ὁ ἡ τὸ δεῖνα, τὸν δεῖνα, τοῦ δεῖνος, τῷ δεῖνι, ..., τῶν δείνων, ... der und der, der Gewisse (cf. δεινός, δεινή, δεινόν furchtbar)
• Dat. Pl. von τὸ δένδρον Baum auch δένδρεσι
• Analog ὁ σίτος => τὰ σίτα ist Pl. von ὁ δεσμός Band τὰ δεσμά neben οἱ δεσμοί
• ἡ δημήτηρ, δήμητρα, δήμητρος, δήμητρι mit Vok. δήμητερ Demeter
• τὸ δόρυ, δόρατος Speer hat auch Gen. δορός, δουρός und Dat. δορί, δουρί
• τὸ ἔαρ, ἔαρος Frühling hat. im Gen./Dat. neben ἔαρος, ἔαρι auch altattisch ἦρος, ἦρι
• τὸ ἥπαρ Leber analog τὸ ὕδωρ, ὕδατος: ἥπατος,ἥπατι
• dito τὸ φρέαρ Brunnen => φρέαρ, φρέαρ, φρέατος, φρέατι
• Held: ὁ ἥρως, τὸν ἥρωα/ἥρω, ἥρωος, τῶ ἥρωι/ἥρῳ, ἥρωες, τοὺς ἥρωας/ἥρως, ἡρώων, ἥρωσι
• ἥσυχος, ἥσυχον ruhig auch Steigerung ἡσυχαίτερος, ἡσυχαίτατος
• ἡ θρίξ, τρίχα, τριχός, τριχί, τρίχες, τρίχας, τριχῶν, θριξί Haar hat in Dat. Pl. ξ
• Steigerung ohne Wandlung von ο nach ω trotz kurzer Vorsilbe: ξενός => ξενότερος, ξενότατος fremd
• dito στενός eng => στενότερος, στενότατος
• Entgegen ε,ι,ρ-Regel: ἡ κόρη, κόρης Mädchen
• Mit durchgehendem α: ἡ στοά, στοάν, στοᾶς, στοᾷ Halle
• Alternative Steigerungen παλαιός alt => παλαιότερος, παλαίτερος => παλαιότατος, παλαίτατος
• dito σχολαῖος müßig => σχολαιότερος, σχολαίτερος => σχολαιότατος, σχολαίτατος
• Neutr. Pl. von Adjektiven auf -πηχυς (z.B. τρίπηχυς 3 Ellen lang) lautet neben -πήχεα auch -πήχη
• Steigerung von πλησίον nahe πλησιαίτερος, πλησιαίτατος
• Akk. Sing. von Adjektiven und Eigennamen auf -πους (cf. τρίπους) sowohl -ποδα als auch -πουν
• πρᾷος, πρᾷον sanft mit Nebenform πραύς, πραεῖα, πραύ (πλήρη ἰχϑύων μεγάλων καὶ πραέων) (ὥς ῥᾳδίως αὐτὴν καὶ πρᾴως φέρεις denn Du trägst sie so leicht und ruhig)
  • πραύς, πραύν, πραέος, πραεῖ, πραεῖς, πραεῖς, πραέων. πραέσι
  • πραεία, πραείαν, πραείας, πραείᾳ, πραεῖαι, πραείας, πραειῶν, πραείαις
  • πραύ, πραύ, πραέος, πραεῖ, πραέα, πραέα, πραέων, πραέσι
• Neben ὁ σκότος, σκότον, σκότου, σκότῳ Finsternis auch τὸ σκότος, σκότος, σκότους, σκότει
• Indeklinabel ὦ τάν mein Freund
• ὁ χρώς, χρωτός Haut regelmäßig mit Nebenformen ὁ χρώς, χρῶτα/χρόα, χρωτός/χροός, χρωτί/χροί/χρῳ, χρῶτες, χρῶτας, χρωτῶν, χρωσί

---

Top

Adjektive - Übersicht

3-endig

Stämme auf -ο/-α

• ἀγαθός, ἀγαθή, ἀγαθόν gut
• δίκαιος, δικαία, δίκαιον gerecht
• παιδευόμενος, παιδευομένη, παιδευόμενον erziehend

Kontrahierende Stämme auf-ο/-α

• χρυσοῦς, χρυσῆ, χρυσοῦν golden
• ἀργυροῦς, ἀργυρᾶ, ἀργυροῦν silbern
• ἁπλοῦς, ἁπλῆ, ἁπλοῦν einfach

Stämme auf -τ

• πεπαιδευκώς , πεπαιδευκυῖα, πεπαιδευκός erzogen habend

Stämme auf -ν

• μέλας, μέλαινα, μέλαν schwarz
• τάλας, τάλαινα, τάλαν unglücklich

Stämme auf -ντ

• πᾶς , πᾶσα, πᾶν ganz
• ἑκών, ἑκοῦσα, ἑκόν freiwillig
• ἄκων, ἄκουσα, ἄκον unfreiwillig
• γνούς γνοῦσα, γνόν wissend
• θείς, θεῖσα, θέν setzend
• δύς, δῦσα, δύν tauchend
• χαρίες, χαρίεσσα, χαρίεν anmutig Cave: χαρίεσι ohne Ersatzdehnung

Stämme auf -υ meist endbetont

• ἡδύς, ἡδεῖα, ἡδύ angenehm
• ἥμισυς ἡμίσεια, ἥμισυ halb

2-endig

Stämme auf -ο (meist zusammengesetzt)

• βάρβαρος, βάρβαρον fremdländisch
• ἥσυχος, ἥσυχον ruhig
• φρόνιμος, φρόνιμον verständig
• ἄδικος, ἄδικον ungerecht
• παράνομος, παράνομον gesetzwidrig
• φιλότιμος, φιλότιμον ehrliebend
• βέβαιος (βεβαῖα), βέβαιον fest
• ὠφέλιμος, (ὠφελίμη), ὠφέλιμον nützlich

Kontrahierende Stämme auf -οο

• εὔνους, εὔνουν wohlgesonnen
• σύμπλους, σύμπλουν mitfahrend

Attische Deklination Stämme auf -(ε)ω

• ἵλεως, ἵλεων gnädig
• ἔκπλεως, ἔκπλεων ausgefüllt, voll

Stämme auf Dentale

• ἄχαρις, ἄχαρι unangenehm (Akk. Mask. Sing. ἄχαριν)
• εὔελπις, εὔελπι hoffnungsvoll (Akk. Mask. Sing. εὔελπιν)
• ἄπολις, ἄπολι heimatlos (Akk. Mask. Sing. ἄπολιν)

Stämme auf -ν

• εὐδαίμων, εὔδαιμον glücklich
• σώφρων, σῶφρον besonnen (cf. σῶς, σῶν)
• ἄρρην, ἄρρεν männlich
• κακίων, κάκιον schlechter

Stämme auf -εσ

• εὐγενής, εὐγενές edelgeboren
• ἐνδεἡς, ἐνδεές bedürftig
• ὑγιής, ὐγιές gesund
• ἑυήθης, εὔηθες gutmütig

1-endig

Meist Dentalstämme

• ἀγνώς, ἀγνῶτος unbekannt, unkundig
• πένης, πένητος arm
• φυγάς, φυγάδος flüchtig, verbannt
• ἄπαις, ἄπαιδος kinderlos ἄπαις ἀρρένων τε καὶ θηλειῶν παίδων / νυκτός παῖδες ἄπαιδες
• μάκαρ, μάκαρος glückselig poet. auch μάκαιρα
• ἐθελοντής, ἐθελοντοῦ freiwillig nur mask. (Adv. εθελοντήν)
• Adjektive auf -ίς, -ίδος nur fem.
  • συμμαχίς, συμμαχίδος verbündet
  • Ἑλληνίς, Ἑλληνίδος griechisch, Griechin
    • ὁ Ἕλλην, Ἕλληνα, Ἕλληνος, Ἕλληνι, Ἕλληνες, Ἕλληνας, Ἑλλήνων, Ἕλλησι
    • ἡ Ἑλληνίς, Ἑλληνίδα, Ἑλληνίδος, Ἑλληνίδι, Ἑλληνίδες, Ἑλληνίδας, Ἑλληνίδων, Ἑλληνίσι

2-stämmige Adjektive

• μέγας, μεγάλη, μέγα groß Fem. Nom./Gen. Pl. richtet sich in Betonung nach Maskulinum
  • μέγας, μέγαν, μεγάλου, μεγάλῳ, μεγάλοι, μεγάλους, μεγάλων, μεγάλοις
    μεγάλη, μεγάλην, μεγάλης, μεγάλῃ, μεγάλαι, μεγάλας, μεγάλων, μεγάλαις
    μέγα, μέγα, μεγάλου, μεγάλῳ, μεγάλα, μεγάλα, μεγάλων, μεγάλοις
    • Steigerung: μέγας - μείζων, μεῖζον - μέγιστος groß
• πολύς, πολλή, πολύ viel
  • πολύς, πολύν, πολλοῦ, πολλῷ, πολλοί, πολλούς, πολλῶν, πολλοῖς
    πολλή, πολλήν, πολλῆς, πολλῇ, πολλαί, πολλάς, πολλῶν, πολλαῖς
    πολύ, πολύ, πολλοῦ, πολλῷ, πολλά, πολλά, πολλῶν, πολλοῖς
  • Steigerung: πολύς, πολλή, πολύ - πλείων, πλέον - πλείστος viel
    • Formen mit und ohne ι z.B. πλείονος und πλέονος

---

Top

Adjektive - Komparation

Regulär

Ausgänge an Stamm

• Komparativ -τερος , τέρᾱ, -τερον
• Superlativ -τατος, -τάτη, -τατον

Beispiele

• δίκαιος (,δικαία, δίκαιον): δικαιότερος, δικαιότατος gerecht
• μέλας (, μέλαινα, μέλαν): μελάντερος, μελάντατος schwarz
• σαφής (, σαφές): σαφέστερος, σαφέστατος deutlich
• εὐκλεής (, εὐκλεές): εὐκλεέστερος, εὐκλεέστατος berühmt
• βραχύς (, βραχεῖα, βραχύ): βραχύτερος, βραχύτατος kurz ὁ βίος βραχύς, ἡ δὲ τέχνη μακρά Das Leben ist kurz, die Kunst lang
• πρέσβυς (, πρέσβεια, πρέσβυ): πρεσβύτερος, πρεσβύτατος alt
• χαρίες (, χαριέσσα, χαρίεν): χαριέστερος < χαριένστερος < χαριένττερος, χαριέστατος anmutig

Regeln

• -ο-Deklination: ο wird zu ω, wenn vorhergehende Silbe kurz ist
  • Beispiele für (natur- oder postions)lange Silbe vor ο
    • δεινός, δεινή, δεινόν : δεινότερος, δεινότατος furchtbar (cf. ὁ, ἡ, τὸ δεῖνα, δεῖνος der und der, der Gewisse)
    • κουφός, κουφή, κουφόν: κουφότερος, κουφότατος leicht
    • ἔντιμος, ἔντιμον: ἐντιμότερος, ἐντιμότατος geehrt
    • πιστός, πιστή, πιστόν: πιστότερος, πιστότατος treu πιστόν γῆ, ἄπιστον θάλασσα Zuverlässig die Erde, unzuverlässig das Meer
    • πικρός, πικρά, πικρόν: πικρότερος, πικρότατος bitter
    • ἔνδοξος, ἔνδοξον: ἐνδοξότερος, ἐνδοξότατος berühmt
  • Beispiele für kurze Silbe vor ο
    • σοφός, σοφή, σοφόν: σοφώτερος, σοφώτατος weise
    • νέος, νέα, νέον : νεώτερος, νεώτατος neu
    • ἄξιος, ἀξία, ἄξιον: ἀξιώτερος, ἀξιώτατος würdig λόγου ἄξιος der Rede wert
    • πολεμικός, πολεμική, πολεμικόν: πολεμικώτερος, πολεμικώτατος kriegerisch
  • Ausnahmen: kein ω trotz kurzer vorheriger Silbe
    • ξενός => ξενότερος, ξενότατος fremd
    • στενός => στενότερος, στενότατος eng
• -ο-Deklination: ο verschwindet im Stammauslaut bei
  • γεραιός (3): γεραίτερος, γεραίτατος bejahrt
  • φιλός (3): φίλτερος, φίλτατος lieb
  • σχολαῖος (3): σχολαιότερος, σχολαίτερος => σχολαιότατος, σχολαίτατος müßig
  • παλαιός (3): παλαιότερος, παλαίτερος => παλαιότατος, παλαίτατος alt
  • Besonderheit: πλησίον: πλησιαίτερος, πλησιαίτατος nahe
• Bei Adjektiven auf -ων, -ον, sowie Kontrakta auf -ους und ἐρρομένος, aber auch πένης, πένητος lauten die zum Stamm tretenden Formen -έστερος und -έστατος
  • εὐδαίμων, εὔδαιμον: εὐδαιμονέστερος εὐδαιμονέστατος glücklich
  • σώφρων, σῶφρον: σωφρονέστερος, σωφρονέστατος besonnen (cf. σῶς, σῶν)
  • εὔνους, εὔνουν: εὐνούστερος < εὐνοέστερος , εὐνούστατος wohlgesonnen
  • ἁπλοῦς, ἁπλῆ, ἁπλοῦν: ἁπλούστερος < ἁπλοέστερος, ἁπλούστατος einfach
  • ἐρρωμένος (3): ἐρρωμενέστερος ἐρρωμενέστατος stark (cf. μένος, μένους )
  • πένης, πένητος (1): πενέστερος, πενέστατος arm

ἡ δικαιοσύνη ὠφελιμώτερα ἐστίν ἢ ἡ ἀδικία Die Gerechtigkeit ist nützlicher als die Ungerechtigkeit
ἡ δικαιοσύνη τῆς ἀδικίας ὠφελιμώτερα ἐστίν

Seltene Augänge

Nicht an Stamm, sondern meist Wurzel

• Komparativ: -ίων, -ίων, -ιον
• Superlativ: -ιστος, -ίστη, -ιστον

Im wesentlichen (cf. Deklination der Stämme auf -ν)

• κακός (3): κακίων, κάκιον - κάκιστος schlecht (-ιονα => -ιω und -ιονες, ιονας => -ιους)
  • κακίων, κακίω, κακίονος, κακίονι, κακίους, κακίους, κακιόνων, κακίοσι
  • κάκιον, κάκιον, κακίονος, κακίονι, κακίω, κακίω, κακιόνων, κακίοσι
• ἡδύς: ἡδίων,ἥδιον - ἥδιστος angenehm
  • ἡδίων, ἡδίω, ἡδίονος, ἡδίονι, ἡδίους, ἡδίους, ἡδίόνων, ἡδίοσι
  • ... ἡδίω, ἡδίω, ...
• ταχύς: θάττων < θαχjων, θάττον - τάχιστος schnell
  • θάττων, θάττω, θάττονος, θάττονι, θάττους, θάττους, θαττόνων, θάττοσι
• καλός (3): καλλίων, κάλλιον - κάλλιστος schön (τὸ κάλλος, -ους: Schönheit (κάλλος, κάλλος, κάλλους, κάλλει, κάλλη, κάλλη, καλλῶν, κάλλεσι))
  • καλλίων, καλλίω, καλλίονος, καλλίονι, καλλίους, καλλίους, καλλιόνων, καλλίοσι
• αἰσχρός (3): αἰσχίων, αἴσχιον - αἴσχιστος häßlich (τὸ αἶσχος, -ους: Schmach (αἶσχος. αἶσχος, αἴσχους, αἴσχει))
  • ..., αἰσχίω, ..., αἰσχίους, ...
• ἐχθρός (3): ἐχθίων, ἔχθιον - ἔχθιστος feindlich (τὸ ἔχθος, -ους: Feindschaft (ἔχθος, ἔχθος, ἔχθους, ἔχθει, ἔχθη, ἔχθη, ἐχθῶν, ἔχθεσι))
  • ..., ἐχθίω, ..., ἐχθίους, ...

Unregelmäßige Komparation

Verschiedene Stämme in Positiv und Komparativ(, Superlativ) (cf. Deklination der Stämme auf -ν)

• αγαθός (3) gut
  • ἀμείνων, ἄμεινον - ἄριστος, -η, -ον tüchtiger (ἄριστον μέν ὕδορ Das Beste ist das Wasser; μέτρον ἄριστον Maß ist das Beste)
    • Mask./Fem.: ἀμείνων, ἀμείνω/ἀμείνονα, ἀμείνονος, ἀμείνονι, ἀμείνους/ἀμείνονες, ἀμείνους/ἀμείνονας, ἀμεινόνων, ἀμείνοσι
    • Neutr.: ἄμεινον, ἄμεινον, ἀμείνονος, ἀμείνονι, ἀμείνω/ἀμείνονα, ἀμείνω/ἀμείνονα, ἀμεινόνων, ἀμείνοσι
  • βελτίων, βέλτιον - βέλτιστος sittlich besser
  • κρείττων, κρεῖττον - κράτιστος stärker (τὸ κράτος)
  • λῴων, λῷον - λῷστος erwünschter, angenehmer (λῴων, λῴω, λῴονος, λῴονι, λῴους, λῴους, λῳόνων, λῴοσι)
• κακός (3) schlecht
  • κακίων, κάκιον - κάκιστος schlechter
  • χείρων, χεῖρον - χείριστος wertloser, cf. χειρῶν Gen. Pl. Hand
  • ἥττων, ἧττον - ἥκιστος schwächer
• μέγας, μεγάλη, μέγα - μείζων, μεῖζον - μέγιστος groß
• μικρός (3) klein
  • μικρότερος - μικρότατος kleiner
  • ἐλάττων, ἔλαττον - ἐλάχιστος geringer
• ολίγος (3) wenig
  • μείων, μεῖον - ολίγιστος
  • ἐλάττων, ἔλαττον - ἐλάχιστος geringer
• πολύς, πολλή, πολύ - πλε(ί)ων, πλε(ί)ον - πλείστος viel, cf. τὸ πλῆθος, -ους Menge und πλέως, πλέα, πλέων der Attischen Deklination
  • Gen. πλείονος und πλέονος
    • πολύς, πολύν, πολλοῦ, πολλῶ, πολλοί, πολλούς, πολλῶν, πολλοῖς
    • πολλή, πολλήν, πολλῆς, πολλῇ, πολλαί, πολλάς, πολλῶν, πολλαῖς
    • πολύ, πολύ, πολλοῦ, πολλῶ, πολλά, πολλά, πολλῶν, πολλοῖς
    • πλέως, πλέων, πλέω, πλέῳ, πλέῳ, πλέως, πλέων, πλέῳς
    • πλέα, πλέαν, πλέας, πλέᾳ, πλέαι, πλέας, πλεῶν, πλέαις
    • πλέωn, πλέων, πλέω, πλέῳ, πλέa, πλέa, πλέων, πλέῳς
    • πλείων/πλέων, πλε(ί)ω/πλε(ί)ονα, πλε(ί)ονος, πλε(ί)ονι, πλε(ί)ους/πλε(ί)ονες, πλε(ί)ονας/πλε(ί)ους, πλε(ι)όνων, πλε(ί)οσι
    • πλέον, πλέον, πλε(ί)ονος, πλε(ί)ονι, πλε(ί)ω/πλε(ί)ονα, πλε(ί)ω/πλε(ί)ονα, πλε(ι)όνων, πλε(ί)οσι
• ῥᾴδιος, ῥᾳδία, ῥᾴδιον - ῥᾴων, ῥᾷον - ῥᾷστος leicht facilis <=> καλεπός, καλεπή, καλεπόν schwierig (ὥς ῥᾳδίως αὐτὴν καὶ πρᾴως φέρεις denn Du trägst sie so leicht und ruhig)
  • Steigerung: ῥᾴων, ῥᾴω, ῥᾴονος, ῥᾴονι, ῥᾴους, ῥᾴους, ῥᾳόνων, ῥᾴοσι
  • Adverb: ῥᾳδίως

Defektiva ohne adjektivischen Positiv

• πρό - πρότερος - πρῶτος vor, früherer/prior, erster/primus
• ὑπέρ - ὑπέρτερος - ὑπέρτατος über, oberer/superior, oberster/supremus
• ὑπέρ - ὕστερος - ὕστατος über, späterer/posterior, letzter/postremus
• ἐξ - ἔσχατος äußerster/extremus

---

Top

Adverbien

Regulär

Endung -ως, d.h. Bildung wie Mask. Gen. Plural -ων ...

• σοφῶς weise, δικαίως gerecht, ἁπλῶς einfach, πάντως ganz, εὐδαιμόνως glücklich, χαριέντως anmutig, σαφῶς deutlich, συνήθως gewohnt, ἡδέως angenehm, διαφερόντως hervorragend, ὁμολογουμένως anerkannt, ὄντως seiend
  
• ὁμός gemeinsam => ὁμῶς zugleich und ὅμως gleichwohl (cf. ὁμοῦ am selben Ort, zusammen)
• ἴσος gleich => ἴσως vielleicht
• οὕτως auf diese Weise

... oder Akkusativ Neutrum des Adjektivs

• μέγα, πολύ, μικρόν, ολίγον, ταχύ/ταχέως/τάχα (letzte Form bei Homer)
• αγαθός => εὖ

Komparation

• Komparativ: Neutrum Akk. Sing. des Komparativs des Adjektivs
• Superlativ: Neutrum Akk. Plur. des Superlativs des Adjektivs
• Beispiele
  • σοφῶς => σοφώτερον => σοφώτατα
    • Dehnung wegen kurzer Silbe σο vor φ
  • ἁπλῶς => ἁπλούστερον => ἁπλούστατα einfach
  • εὐδαιμόνως => εὐσδαιμονέστερον => εὐδαιμονέστατα glücklich
  • σαφής => σαφέστερον => σαφέστατα deutlich
  • ἡδέως => ἥδιον => ἥδιστα angenehm
  • ταχύ/ταχέως/τάχα => θάττον => τάχιστα schnell
  • εὖ => ἄμεινον => ἄριστα gut
  • μάλα => μᾶλλον => μάλιστα sehr μάλα πολλά sehr viele, μάλα πάντες alle zusammen
  • ὀλίγον/ὀλίγως => ἧττον => ἥκιστα wenig
• Selten adverbiale (Neben-)Komparative auf -ως
  • μειζόνως - μεῖζον größer
  • πλουσιωτέρως - πλουσιώτερον reicher πλούσιος (3) vs. πένης
  • ἐχθροτέρως - ἔχθιον feindlicher

Sonstige Kasusformen von (Pro-)Nomina als Adverbien

• Nominative
  • ἐγγύς nahe ἐγγὺς ὁδῷ
    • Alternative adverbiale Steigerungen: ἐγγύτερον, ἐγγυτέρω => ἐγγύτατα, ἐγγυτάτω
  • πύξ mit geballter Faust πὺξ τοὺς δακτύλους ἔχει die Finger in geballter Faust trägt er
  • ἅπαξ einmal (cf. α- = "einmal" von indogermanisch sem-) ἅπαξ δυοῖν ποδοῖν 2 Quadratfuß
  • ἀναμίξ vermischt γυναῖκες ἀναμὶξ ἀνδράσιν
  • εὐθύς/εὐθύ/εὐθέως sogleich (Adjektiv: εὐθύς, εὐθεῖα, εὐθύ direkt, gerade) εὐθὺς παραχρῆμα, εὐθύς ὁδῷ, ἡ εὐθύ ὁδός, τὴν εὐθὺς Ἄργους ὁδόν
  • πέλας nahe οἱ πέλας (ὄντες) die Nachbarn
  • μόλις/μόγις mit Mühe/kaum μόλις καὶ βραδέως mit Mühe und langsam (βραδύς, -εῖα, -ύ)
  • ἅλις genug χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις Silber und Gold genug
  • αὖθις/αὖτις rückwärts/wieder τὴν αὐτὴν ὁδὸν αὖτις denselben Weg zurück
• Akkusative
  • πρῶτον zuerst
  • τήμερον heute <= ἡμέρα Tag καλήν ἡμέραν guten Tag
  • αὔριον morgen (εἰς αὔριον, auf morgen) cf. ἡ ἕως Morgenröte
  • ὕστερον später (πρότερον)
  • πολλά oft
  • δωρεάν / προῖκα umsonst < ἡ δωρεά Geschenk und ἡ προΐξ Gabe
  • ταχίστην schnellstens
  • μακράν weithin < τὸ μάκρος, -ους Länge, Höhe, Größe
  • πάλιν zurück, dagegen Palindrom
  • μάτην vergeblich (frustra, temere) < ἡ μάτη Narretei, Fehler εἰς μάτην, = μάτην, ins Gelag, in den Tag hinein
  • ἄγαν/λίαν zu sehr nimis μηδὲν ἄγαν ne quid nimis ἡ λίαν φιλότης die zu große Liebe
  • σφόδρα sehr < σφοδρός (3) exzessiv τινῶν σφόδρα γυναικῶν
• Genitive
  • ἐκποδών aus dem Weg
  • ἐμποδών im Weg
  • ἑσπέρας abends < ἡ ἑσπέρα Abend
  • ἑξῆς/ἑξείης hintereinander, anschließend τὰ ἑξῆς und so fort ἡ ἑξῆς ἡμέρα der nächste Tag
  • vermutlich auch Ortsadverbien
    • ποῦ / οὗ wo (cf. Personalpr. 3. Pers. Sing. Gen. οὗ, οὑ und Relativpr. 3. Pers. Sing. Mask./Neutr. Gen. οὗ)
    • αὐτοῦ ebenda (< αὐτός)
    • ὁμοῦ am selben Ort, zusammen (cf. Adj. ὁμός gemeinsam und Adverbien ὁμῶς zugleich, ὅμως gleichwohl)
    • οὐδαμοῦ nirgends <=> οὐδαμῇ keineswegs
    • πανταχοῦ überall <=> πανταχῇ
• Dative
  • ἁμᾷ oder ἅμα zugleich ἅμα ἕῳ bei Morgendämmerung ἅμα πάντες alle zugleich ἅμα στρατῷ mit dem Heer ἅμα μέν ... ἅμα δέ sowohl ... als auch
  • δημοσίᾳ auf öffentliche Kosten, von Staats wegen καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ
  • ἰδίᾳ für sich καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ
  • λάθρᾳ/λάθρῃ heimlich furtim λάθρῃ τῶν ἄλλων στρατηγῶν
  • ἄλλῃ anderswo, auf andere Weise (= ἄλλως)
  • πολλάχῃ auf vielfache Art und Weise
  • οὐδαμῇ keineswegs <=> οὐδαμοῦ nirgends
  • κύκλῳ ringsum < ὁ κύκλος, -ου Ring
  • σπουδῇ eifrig, kaum < ἡ σπουδή Geschwindigkeit, Eifer
  • σιγῇ schweigend < ἡ σιγή Stille
  • κοινῇ gemeinsam < κοινός (3) gemeinsam
  • πεζῇ zu Fuß < ἡ πέζα,-ης < πέδjα < ὁ ποῦς,-οδός Fuß, äußerstes Ende, Spitze, bzw. πεζός (3) zu Fuß gehend oft ergänzt zu πεζῇ ὁδῷ zu Fuß auf dem Weg
  • εἰκῇ blindlings (temere)
  • πῇ / ᾗ wo, wie (qua) oft enklit. πῃ / ᾑ - πῇ μέν ... πῇ δέ einerseits, andererseits; ᾗ τάχιστα schnellstmöglich <=> ταχίστην - οὐδέ πῃ ἔστι es geht nicht an
    • cf. Rel.-Pron. 3. Pers. Sing. Fem. Dat.: ᾗ welcher
  • ταύτῃ (Dat. Sing. von αὕτη) dort, so πῇ; <=> ταύτῃ
  • πανταχῇ überall <=> πανταχοῦ
• Alte Lokative
  • οἴκοι zu Hause (domi) Akzent Akut, da von οἴκῳ, dagegen οἶκοι die Häuser
  • θύρασι draußen (foris)
  • ἀεί immer (cf. aetas, aevum) οἱ ἀεὶ παρόντες die stets Anwesenden ὁ ἀεὶ χρόνος die Ewigkeit
  • χαμαί am Boden (humi)
  • ποῖ und οἷ wohin (cf. Personalpr. 3. Pers. Sing. Dat. οἷ, οἱ und Relativpr. 1. Pers. Pl. Nom. Mask. οἵ)
• Alte Instrumentale
  • πω bis in den Kombinationen
    • οὔπω noch nicht
    • πώποτε irgendwann (ποτέ irgendwann (-τε Suffix der Zeit))
  • ὧδε so analog οὕτως und ὥς
  • ἄνω oben, nach oben (ἀνωτέρω, ἀνωτάτω/ἀνώτατα)
  • κάτω unten, nach unten (κατωτέρω, κατωτάτω/κατώτατα)
  • ἔξω außerhalb (ἐξωτέρω, ἐξωτάτω)
  • εἴσω/ἔσω hinein, drinnen (ἐσωτέρω, ἐσώτατα)
  • πόρρω vorwärts, fern (πορρωτέρω, πορρώτατα)
  • ὀπίσω rückwärts, nachher

Präpositionale Verbindungen

• ἐξαίφνης plötzlich οὐ ῥᾴδιόν ἐστιν οὕτως ἐξαίφνης πεισϑῆναι nicht leicht ist, so plötzlich zu überzeugen
• ἐκποδών aus dem Wege / Fuße
• ἐμποδών im Wege, hinderlich
• παραχρῆμα sofort < παρὰ τὸ χρῆμα (τὸ χρῆμα,-ατος Ding, Sache)
• παράπαν überhaupt πᾶς, πᾶσα, πᾶν
• Erstarrte Imperative
  • ἄγε / φέρε => wohlan
  • ἀμέλει sei unbesorgt => sicherlich

Suffixe

• -(ἁ)κις -mals > πολλάκις
• -τε wann ? (ποτέ, πώποτε)
• -θι wo ?
• -θεν woher ?
• -σε/-(σ)δε/ζε wohin ?

ἄλλοθι anderswo	ἄλλοθεν anderswoher	ἄλλοσε anderswohin
ἐκεῖ dort	ἐκεῖθεν von dort	ἐκεῖσε dorthin
αὐτόθι ebendort	αὐτόθεν von ebendort	αὐτόσε ebendorthin
ὁμοῦ am selben Ort	ὁμόθεν vom selben Ort	ὁμόσε zum selben Ort
οἴκοι zu Hause (Akut, da von οἵκῳ)	οἴκοθεν von zu Hause	οἴκαδε nach Hause
θύρασι draußen	θύραθεν von draußen	θύραζε < -ασδε hinaus
χαμαί am Boden	χαμᾶθεν vom Boden	χαμᾶζε auf den Boden

Analog Ortsnamen:

• Μεγαροῖ, Μεγαρόθεν, Μεγάδε
• Ἀθήνησι, Ἀθήνηθεν, Ἀθήναζε < -ασδε Englisches Griechisch-Lehrwerk: Athenaze

---

Top

Pronomina

Personalpronomina

ἐγώ ich ego	σύ du tu	- er, sie, es is, ea, id
ἐμέ, με me	σέ, σε te	ἕ,ἑ se, eum, eam, id
ἐμοῦ, μου mei <=> Poss.: ἐμοῦ mei	σοῦ, σου tui <=> Poss.: σοῦ tui	οὗ, οὑ eius <=> Rel.: οὗ cuius <=> οὗ ubi
ἐμοί, μοι mihi <=> Poss.: ἐμοί mei	σοί, σοι tibi <=> Poss.: σοί tui	οἷ, οἱ ei <=> Rel.: οἵ qui <=> οἷ eo dorthin
ἡμεῖς nos	ὑμεῖς vos	σφεῖς ei/ii, eae, ea
ἡμᾶς nos	ὑμᾶς vos	σφᾶς eos, eas, ea
ἡμῶν nostrum	ὑμῶν vestrum	σφῶν eorum
ἡμῖν nobis	ὑμῖν vobis	σφίσι(ν) eis/iis

cf. Formenüberlappung mit Possesivpronomina ἐμός, ἐμή, ἐμόν und σός, σή, σόν und Ähnlichkeiten/Überschneidungen zu Relativpronomina in 3. Pers. Sing. Gen./Dat.
Beispiel: τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου Dies ist mein Leib
λέγουσιν ἐμοί sie sprechen zu mir
λέγουσί μοι

αὐτός (αὑτός) ipse, idem <=> οὗτος ille	αὐτή (αὑτή) ipsa, eadem <=> αὕτη illa	αὐτό (ταὐτό(ν)) ipsud, idem <=> τοῦτο illud
αὐτόν (ταὐτόν) <=> τοῦτον	αὐτήν (ταὐτήν) ipsam,eandem <=> ταύτην illam <=> αὑτήν sie sich	αὐτό (ταὐτό(ν)) <=> αὑτόν er, es sich <=> τοῦτο
αὐτοῦ (ταὐτοῦ) <=> τούτου	αὐτῆς (ταὐτῆς) ipsius, eiusdem <=> ταύτης illius <=> αὑτής sie ihrer	αὐτοῦ (ταὐτοῦ) ipsius, eiusdem <=> αὑτοῦ er, es seiner <=> τούτου illius
αὐτῷ (ταὐτῷ) <=> τούτῳ	αὐτῇ (ταὐτῇ) <=> ταύτῃ illi <=> αὑτῇ sie sich	αὐτῷ (ταὐτῷ) ipsi, eidem <=> αὑτῷ er, es sich <=> τούτῳ illi
αὐτοί (αὑτοί) <=> οὗτοι	αὐταί (αὑταί) ipsi, iidem <=> αὗται illi	αὐτά (ταὐτά) ipsa, eadem <=> ταῦτα illa
αὐτούς (ταὐτούς) ipsos, eosdem <=> αὑτούς sie sich <=> τούτους illos	αὐτάς (ταὐτάς) ipsas, easdem <=> ταύτας illas	αὐτά (ταὐτά) ipsa, eadem <=> ταῦτα illa
αὐτῶν (ταὐτῶν) <=> τούτων	αὐτῶν (ταὐτῶν) <=> τούτων	αὐτῶν (ταὐτῶν) ipsorum, eorundem <=> αὑτῶν sie ihrer <=> τούτων illorum
αὐτοῖς (ταὐτοῖς) <=> τούτοις	αὐταῖς (ταὐταῖς) <=> ταύταις	αὐτοῖς (ταὐτοῖς) ipsis, iisdem <=> αὑτοῖς sie sich<=> τούτοις illis

Krasis mit Artikel oben in Klammer: αὑτός < ὁ αὐτός,ταὐτό < τὸ αὐτό, dito: ταὐτόν, ταὐτοῦ, ταὐτῇ, ταὐτά etc.
Cf. teils lediglich in den Diakritika bestehende Unterschiede dieser Krasisformen (mit Koronis oder spiritus asper) zu einerseits οὗτος, αὕτη, τοῦτο und andererseits den Schwundstufen αὑτόν, αὑτοῦ, αὑτῷ etc. von ἑαυτόν, ἑαυτοῦ, ἑαυτῷ etc.

ἄλλος alius	ἄλλη alia	ἄλλο aliud
ἄλλον	ἄλλην	ἄλλο
ἅλλου	ἄλλης	ἄλλου
ἄλλῳ	ἄλλῃ	ἄλλῳ
ἄλλοι	ἄλλαι	ἄλλα
ἄλλους	ἄλλας	ἄλλα
ἄλλων	ἄλλων	ἄλλων
ἄλλοις	ἄλλαις	ἄλλοις

ἄλλοθι, ἄλλοθεν, ἄλλοσε

Als Reziproknomen nur im Akk./Gen./Dat. Plural

ἀλλήλους einander	ἀλλήλᾱς	ἄλληλα
ἀλλήλων	ἀλλήλων	ἀλλήλων
ἀλλήλοις	ἀλλήλαις	ἀλλήλοις

Reflexive Personalpronomina

Verbindungen mit αὐτός in Akk., Gen., Dat. mit oft Schwund des ε in 2. Person Singular und Krasis in 3. Person Singular.

ἐμαυτόν,-ήν ich mich	σ(ε)αυτόν,-ήν du dich	ἑαυτόν / αὑτόν, -ήν er, sie sich <=> αὐτόν ipsud, idem
ἐμαυτοῦ, -ῆς	σ(ε)αυτοῦ, -ῆς	ἑαυτοῦ / αὑτοῦ, -ῆς, -οῦ <=> αὐτοῦ ipsius, eiusdem
ἐμαυτῷ, -ῇ	σ(ε)αυτῷ, -ῇ	ἑαυτῷ / αὑτῷ, -ῇ, -ῷ <=> αὐτῷ ipsi, eidem
ἠμᾶς αὐτούς, -άς	ὑμᾶς αὐτούς, -άς	σφᾶς αὐτούς, -άς oder ἑαυτούς (αὑτοῦς), -άς <=> αὐτοῦς ipsos, eosdem
ἡμῶν αὐτῶν	ὑμῶν αὐτῶν	σφῶν αὐτῶν oder ἑαυτῶν (αὑτῶν) <=> αὐτῶν ipsorum, eorundem
ἡμῖν αὐτοῖς, -αῖς	ὑμῖν αὐτοῖς, -αῖς	σφίσιν αὐτοῖς, -αῖς oder ἑαυτοῖς (αὑτοῖς) <=> αὐτοῖς ipsis, iisdem

Cf. die nur durch Diakritika unterscheidbaren Formen von αὐτός, αὐτή, αὐτόν gegenüber den Krasis-Formen αὑτόν, αὑτοῦ, αὑτῷ, αὑτούς, αὑτῶν, αὑτοῖς des reflexiven Personalpronomens

Beispiele

• Θαυμάζεις σ(ε)αυτήν
• Λέγω περί σοῦ
• Λέγεις περί σ(ε)αυτῆς
• λέγομεν περὶ ἀλλήλλων
• Θαυμάζετε ὑμᾶς αὐτάς
• Οἱ μῶροι θαυμάζουσιν ἑαυτούς (αὑτούς) / σφᾶς αὐτούς

Possesivpronomina

Nur 1. und 2. Person (daneben auch als Genitivattribut); 3. Person Sing. nur Genitivattribut von αὐτό, 3. Pers. Pl. σφέτερος (suus), z.B. ἀπέβαλον τὰ σφέτερα (sua perdiderunt).

ἐμός, -ή, -μόν ἐμόν, ἐμήν, ἐμόν ἐμοῦ, ἐμῆς, ἐμοῦ ἐμῷ, ἐμῇ, ἐμῷ ἐμοί,ἐμαί,ἐμά, ἐμούς, ἐμάς, ἐμά ἐμῶν, ἐμῶν, ἐμῶν ἐμοῖς, ἐμαῖς, ἐμοῖς	σός, -ή, -όν σόν, σήν, σόν σοῦ, σῆς, σοῦ σῷ, σῇ, σῷ σοί, σαί, σά σούς, σάς, σά σῶν, σῶν, σῶν σοῖς, σαῖς, σοῖς	-
ἡμέτερος, ἡμετέρα, ἡμέτερον	ὑμέτερος, ὑμετέρα, ὑμέτερον	σφέτερος, σφετέρα, σφέτερον

cf. Formenüberlappung mit Personalpronomina ἐγώ, σύ => ἐμοῦ, σοῦ, ἐμοί, σοί sind Personal- und Possesivpronomina

Beispiele

• οἱ ύμέτεροι φίλοι
• ὁ ἐμός φίλος
• ὁ φίλος μου
• οἱ φίλοι ὑμῶν (unbetont)
• ὁ φίλος αὐτοῦ (amicus eius) (unbetont)
• ἀναμένω τὸν ἐμαυτοῦ φίλον (reflexiv betont)
• ἀναμένουσι τοὺς [ἑαυτῶν (αὑτῶν) / σφῶν αὐτῶν] φίλους (reflexiv betont) (amicos suos)
• πάρεστιν ὁ ἐκείνου / τούτου φίλος (illius amicus) (nicht reflexiv nur in 3. Person)
• τοῦ ἡμετέρου πατρός και τῆς ὐμετέρας μητρός φροντίσατε Um unseren Vater und Eure Mutter habt Ihr Euch gekümmert
• nicht reflexiv
  • schwach betont: πάρεστιν ὁ φίλος [μου, σου, αὐτοῦ/-ῆς, ἡμῶν, ὑμῶν, αὐτῶν]
  • stark betont: πάρεστιν ὁ [ἐμός, σός, ἐκείνης/ταύτης, ἡμέτερος, ὑμέτερος, ἐκείνων/τούτων] φίλος
• reflexiv
  • ἀναμένω τὸν ἐμὸν φίλον
  • ἀναμένω τὸν ἐμαυτοῦ/-ῆς φίλον
  • ἀναμένες τὸν σὸν φίλον
  • ἀναμένες τὸν σ(ε)αυτοῦ/-ῆς φίλον
  • ἀναμένει τὸν ἑ(α)υτοῦ/-ῆς φίλον
  • ἀναμένομεν τὸν ἡμέτερον φίλον
  • ἀναμένομεν τὸν ἡμῶν αὐτῶν φίλον
  • ἀναμένετε τὸν ὑμέτερον φίλον
  • ἀναμένετε τὸν ὑμῶν αὐτῶν φίλον
  • ἀναμένουσι τὸν [(ἑ)αυτῶν/σφῶν αὐτῶν] φίλον

Demonstrativpronomina

ὅδε aus Artikel ὁ und enklitisch -δε (da, hier) flektiert wie Artikel; Akzente wie Artikel (mit Enklitikon); der hier, dieser (nach vorne weisend)

ὅδε hic	ἥδε haec	τόδε hoc
τόνδε	τήνδε	τόδε
τοῦδε	τῆσδε	τοῦδε
τῷδε	τῇδε	τῷδε
οἵδε	αἵδε	τάδε
τούσδε	τάσδε	τάδε
τῶνδε	τῶνδε	τῶνδε
τοῖσδε	ταῖσδε	τοῖσδε

cf. Adverbien ὧδε, οὕτως und ὥς so
Betonung durch akzentuiertes endständiges ι cf. unten: ὁδί, ἡδί, τοδί

οὗτος dito verschmolzen aus Artikel und Formen von αὐτός, αὑτή, αὐτόν: dieser, derjenige (zurückweisend)

οὗτος ille <=> αὑτός ipse, idem	αὕτη illa <=> αὑτή ipsa, eadem	τοῦτο illud <=> ταὐτό(ν) ipsud, idem
τοῦτον <=> ταὐτόν	ταύτην <=> ταὐτήν	τοῦτο <=> ταὐτό(ν)
τούτου <=> ταὐτοῦ	ταύτης <=> ταὐτής	τούτου <=> ταὐτοῦ
τούτῳ <=> ταὐτῷ	ταύτῃ <=> ταὐτῇ	τούτῳ <=> ταὐτῷ
οὗτοι <=> αὑτοί	αὗται <=> αὑταί	ταῦτα <=> ταὐτά
τούτους <=> ταὐτούς	ταύτας <=> ταὐτάς	ταῦτα <=> ταὐτά
τούτων <=> ταὐτῶν	τούτων <=> ταὐτῶν	τούτων <=> ταὐτῶν
τούτοις <=> ταὐτοῖς	ταύταις <=> ταὐταῖς	τούτοις <=> ταὐτοῖς

cf. Adverbien οὕτως, ὧδε und ὥς so
cf. Unterschied zu Krasis-Formen αὑτός, αὑτή, ταὐτό aus Artikel und αὐτός, αὐτή, αὐτό ipse, ipsa, ipsud / ideam, eadem, idem

ἐκείνος flektiert analog αὐτός: jener (ille)

ἐκεῖνος	ἐκείνη	ἐκεῖνο
ἐκεῖνον	ἐκείνην	ἐκεῖνο
ἐκείνου	ἐκείνης	ἐκείνου
ἐκείνῳ	ἐκείνῃ	ἐκείνῳ
ἐκεῖνοι	ἐκεῖναι	ἐκεῖνα
ἐκείνους	ἐκείνας	ἐκεῖνα
ἐκείνων	ἐκείνων	ἐκείνων
ἐκείνοις	ἐκείναις	ἐκείνοις

cf. ἐκεῖ, ἐκεῖθεν, ἐκεῖσε dort, von dort, dorthin

Optional angehängtes, akzentuiertes -ί bekräftigt den Sinn:

• ὁδί, ἡδί, τοδί; οὑτοσί; ἐκεινοσί; τουτουί
• Adverb: οὕτως auf diese Weise => Verstärkung: οὑτωσί

Beispiele

• ὅδε/οὗτος ὁ ἀνήρ oder ὁ ἀνήρ ὅδε/οὗτος
• ἐκείνη ἡ γυνή oder ἡ γυνὴ ἐκείνη

Analog ὅδε (Akzentuierung jeweils enklitisch) und οὗτος flektieren

• τοσόσδε tantus	τοσήδε tanta	τοσόνδε tantum
  τοσόνδε	τοσήνδε	τοσόνδε
  τοσοῦδε	τοσῆσδε	τοσοῦδε
  τοσῷδε	τοσῇδε	τοσῷδε
  τοσοίδε tot	τοσαίδε tot	τοσάδε tot
  τοσούσδε	τοσάσδε	τοσάδε
  τοσῶνδε	τοσῶνδε	τοσῶνδε
  τοσοῖσδε	τοσαῖσδε	τοσοῖσδε

  cf. Relativpronomina: ὅσος, ὅση, ὅσον Sing.: quantus, -a, -um Pl.: quot
  cf. direkte Interrogativpronomina: πόσος, πόση, πόσον: Sing.: quantus, -a, -um Pl.: quot
  cf. (in)direkte Interrogativpronomina: ὁπόσος, ὁπόση, ὁπόσον
  
  

• τοσοῦτος tantus (οὗτος)	τοσαύτη tanta	τοσοῦτο(ν) tantum
  τοσοῦτον	τοσαύτην	τοσοῦτο(ν)
  τοσούτου	τοσαύτης	τοσούτου
  τοσούτῳ	τοσαύτῃ	τοσούτῳ
  τοσοῦτοι tot	τοσαῦται tot	τοσαῦτα tot
  τοσούτους	τοσαύτας	τοσαῦτα
  τοσούτων	τοσούτων	τοσούτων
  τοσούτοις	τοσαύταις	τοσούτοις

  
  

• τοιόσδε talis	τοιάδε talis	τοιόνδε tale
  τοιόνδε	τοιάνδε	τοιόνδε
  τοιοῦδε	τοιᾶσδε	τοιοῦδε
  τοιῷδε	τοιᾷδε	τοιῷδε
  τοιοίδε	τοιαίδε	τοιάδε
  τοιούσδε	τοιάσδε	τοιάδε
  τοιῶνδε	τοιῶνδε	τοιῶνδε
  τοιοῖσδε	τοιαῖσδε	τοιοῖσδε

  cf. Relativpronomina: οἷος, οἵᾱ, οἷον (Fem. langes α) qualis
  cf. direkte Interrogativpronomina: ποῖος, ποίᾱ, ποῖον qualis, -is, -e
  cf. (in)direkte Interrogativpronomina: ὁποῖος, ὁποίᾱ, ὁποῖον
  
  

• τοιοῦτος talis (οὗτος)	τοιαύτη talis	τοιοῦτο(ν) tale
  τοιοῦτον	τοιαύτην	τοιοῦτο(ν)
  τοιούτου	τοιαύτης	τοιούτου
  τοιούτῳ	τοιαύτῃ	τοιούτῳ
  τοιοῦτοι	τοιαῦται	τοιαῦτα
  τοιούτους	τοιαύτας	τοιαῦτα
  τοιούτων	τοιούτων	τοιούτων
  τοιούτοις	τοιαύταις	τοιούτοις

  
  
• Gesamtschau aller verwandten Formen zu quantus/tantus, quot/tot, qualis/talis

  τοσόσδε ὅσος πόσος ὁπόσος τοσοῦτος τοσήδε ὅση πόση ὁπόση τοσαύτη τοσόνδε ὅσον πόσον ὁπόσον τοσοῦτο(ν) τοσόνδε ὅσον πόσον ὁπόσον τοσοῦτον τοσήνδε ὅσην πόσην ὁπόσην τοσαύτην τοσόνδε ὅσον πόσον ὁπόσον τοσοῦτο(ν) τοσοῦδε ὅσου πόσου ὁπόσου τοσούτου τοσῆσδε ὅσης πόσης ὁπόσης τοσαύτης τοσοῦδε ὅσου πόσου ὁπόσου τοσούτου τοσῷδε ὅσῳ πόσῳ ὁπόσῳ τοσούτω τοσῇδε ὅσῃ πόσῃ ὁπόσῃ τοσαύτῃ τοσῷδε ὅσῳ πόσῳ ὁπόσῳ τοσούτω τοσοίδε ὅσοι πόσοι ὁπόσοι τοσοῦτοι τοσαίδε ὅσαι πόσαι ὁπόσαι τοσαῦται τοσάδε ὅσα πόσα ὁπόσα τοσαῦτα τοσούσδε ὅσους πόσους ὁπόσους τοσούτους τοσάσδε ὅσας πόσας ὁπόσας τοσαύτας τοσάδε ὅσα πόσα ὁπόσα τοσαῦτα τοσῶνδε ὅσων πόσων ὁπόσων τοσούτων τοσῶνδε ὅσων πόσων ὁπόσων τοσούτων τοσῶνδε ὅσων πόσων ὁπόσων τοσούτων τοσοῖσδε ὅσοις πόσοις ὁπόσοις τοσούτοις τοσαῖσδε ὅσαις πόσαις ὁπόσαις τοσαύταις τοσοῖσδε ὅσοις πόσοις ὁπόσοις τοσούτοις

  τοιόσδε οἷος ποῖος ὁποῖος τοιοῦτος τοιάδε οἵα ποία ὁποία τοιαύτη τοιόνδε οἷον ποῖον ὁποῖον τοιοῦτο(ν) τοιόνδε οἷον ποῖον ὁποῖον τοιοῦτον τοιάνδε οἵαν ποίαν ὁποίαν τοιαύτην τοιόνδε οἷον ποῖον ὁποῖον τοιοῦτο(ν) τοιοῦδε οἵου ποίου ὁποίου τοιούτου τοιᾶσδε οἵας ποίας ὁποίας τοιαύτης τοιοῦδε οἵου ποίου ὁποίου τοιούτου τοιῷδε οἵῳ ποίῳ ὁποίῳ τοιούτω τοιᾷδε οἵᾳ ποίᾳ ὁποίᾳ τοιαύτῃ τοιῷδε οἵῳ ποίῳ ὁποίῳ τοιούτω τοιοίδε οἷοι ποῖοι ὁποῖοι τοιοῦτοι τοιαίδε οἷαι ποῖαι ὁποῖαι τοιαῦται τοιάδε οἷα ποῖα ὁποῖα τοιαῦτα τοιούσδε οἵους ποίους ὁποίους τοιούτους τοιάσδε οἵας ποίας ὁποίας τοιαύτας τοιάδε οἷα ποῖα ὁποῖα τοιαῦτα τοιῶνδε οἵων ποίων ὁποίων τοιούτων τοιῶνδε οἵων ποίων ὁποίων τοιούτων τοιῶνδε οἵων ποίων ὁποίων τοιούτων τοιοῖσδε οἵοις ποίοις ὁποίοις τοιούτοις τοιαῖσδε οἵαις ποίαις ὁποίαις τοιαύταις τοιοῖσδε οἵοις ποίοις ὁποίοις τοιούτοις

Relativpronomina

ὅς, ἥ, ὅ welcher, welche, welches => oft auch mit enklitischem -περ verstärkt zu ὅσπερ, ἥπερ, ὅπερ, οὗπερ, ..., ὧνπερ, ... ebenjener, ...

ὅς(περ) qui	ἥ(περ) quae	ὅ(περ) quod
ὅν(περ) <=> (ὤν, οὖσα,) ὄν das Seiende	ἥν(περ)	ὅ(περ)
οὗ(περ) cuius <=> Pers. οὗ, οὑ eius <=> Interrog.: οὗ ubi	ἧς(περ)	οὗ(περ)
ᾧ(περ)	ᾗ(περ)	ᾧ(περ)
οἵ(περ) qui <=> Pers. οἷ, οἱ ei <=> οἷ eo	αἵ(περ)	ἅ(περ)
οὕς(περ) <=> τὸ οὖς, ὠτός Ohr	ἅς(περ)	ἅ(περ)
ὧν(περ)	ὧν(περ)	ὧν(περ)
οἷς(περ) <=> οἶς/οἴς Schaf	αἷς(περ)	οἷς(περ)

cf. Adverbien ὥς, οὕτως und ὧδε so

ὅσος quantus	ὅση quanta	ὅσον quantum
ὅσον	ὅσην	ὅσον
ὅσου	ὅσης	ὅσου
ὅσῳ	ὅσῃ	ὅσῳ
ὅσοι quot	ὅσαι quot	ὅσα quot
ὅσους	ὅσας	ὅσα
ὅσων	ὅσων	ὅσων
ὅσοις	ὅσαις	ὅσοις

cf. Demonstrativpronomina: τοσόσδε, τοσήδε, τοσόνδε Sing.: tantus, -a, -um Pl.: tot
cf. direkte Interrogativpronomina: πόσος, πόση, πόσον: Sing.: quantus, -a, -um Pl.: quot
cf. (in)direkte Interrogativpronomina: ὁπόσος, ὁπόση, ὁπόσον

οἷος qualis	οἵᾱ qualis	οἷον quale
οἷον	οἵᾱν	οἷον
οἵου	οἵᾱς	οἵου
οἵῳ	οἵᾳ	οἵῳ
οἷοι	οἷαι	οἷα
οἵους	οἵας	οἷα
οἵων	οἵων	οἵων
οἵοις	οἵαις	οἵοις

cf. Demonstrativpronomina: τοιόσδε, τοιάδε, τοιόνδε talis, talis, tale
cf. direkte Interrogativpronomina: ποῖος, ποίᾱ, ποῖον qualis, -is, -e
cf. (in)direkte Interrogativpronomina: ὁποῖος, ὁποίᾱ, ὁποῖον

Hierher auch ὅστις, ἥτις, ὅτι quicumque, quaecumque, quodcumque, sowie quis, quid und qui, quae, quod einschließlich des (den indefiniten Charakter verstärkenden) Suffixes -οῦν => ὁστισοῦν, ἡστινοσοῦν, ὁντιναοῦν, ὁποιουστινασοῦν etc., sowie die verallgemeinernden ὁπόσος (quantuscumque) und ὁποῖος (qualiscumque).

Interrogative und indefinite Pronomina

(ὁ)πόσος quantus	(ὁ)πόση quanta	(ὁ)πόσον quantum
(ὁ)πόσον	(ὁ)πόσην	(ὁ)πόσον
(ὁ)πόσου	(ὁ)πόσης	(ὁ)πόσου
(ὁ)πόσῳ	(ὁ)πόσῃ	(ὁ)πόσῳ
(ὁ)πόσοι quot	(ὁ)πόσαι quot	(ὁ)πόσα quot
(ὁ)πόσους	(ὁ)πόσας	(ὁ)πόσα
(ὁ)πόσων	(ὁ)πόσων	(ὁ)πόσων
(ὁ)πόσοις	(ὁ)πόσαις	(ὁ)πόσοις

auch: Wie groß auch immer
cf. Demonstrativpronomina: τοσόσδε, τοσήδε, τοσόνδε Sing.: tantus, -a, -um Pl.: tot
cf. Relativpronomina: ὅσος, ὅση, ὅσον Sing.: quantus, -a, -um Pl.: quot

(ὁ)ποῖος qualis	(ὁ)ποίᾱ qualis	(ὁ)ποῖον quale
(ὁ)ποῖον	(ὁ)ποίᾱν	(ὁ)ποῖον
(ὁ)ποίου	(ὁ)ποίας	(ὁ)ποίου
(ὁ)ποίῳ	(ὁ)ποίᾳ	(ὁ)ποίῳ
(ὁ)ποῖοι	(ὁ)ποῖαι	(ὁ)ποῖα
(ὁ)ποίους	(ὁ)ποίας	(ὁ)ποῖα
(ὁ)ποίων	(ὁ)ποίων	(ὁ)ποίων
(ὁ)ποίοις	(ὁ)ποίαις	(ὁ)ποίοις

auch: Wie beschaffen auch immer
cf. Demonstrativpronomina: τοιόσδε, τοιάδε, τοιόνδε talis, talis, tale
cf. Relativpronomina: οἷος, οἵᾱ, οἷον (Fem. langes α) qualis

(ὁ)πότερος, (ὁ)ποτέρᾱ, (ὁ)πότερον uter(que), utra(que), utrum(que) (πότερος direkt/indirekt; ὁπότερος nur indirekt).
Demonstrativ: ἕτερος, ἑτέρα, ἕτερον. Aufgrund älterer Form ἄτερος und Krasis mit Artikel auch folgende Formen

• ὁ ἄτερος == ὁ ἕτερος => ἅτερος
• τὸ ἄτερον == τὸ ἕτερον => θἄτερον (in Bornemann ohne Koronis angegeben)
• τοῦ ἀτέρου == τοῦ ἑτέροῦ => θἀτέρου (laut Pape korrekt mit Koronis; in Bornemann ohne Koronis angegeben)

τίς, τί quis, quid, als auch qui, quae, quod als Fragepronomen stets mit Akut auf erster Silbe τί !
τις, τι aliquis, aliquid und quidam, quaedam, quoddam stets enklitisch (Akzent nur bei 2-silbigen Formen und dann nur auf letzter Silbe) inkl. Nebenformen.

• Interrogativpronomen mit Akut auf erster Silbe

  τίς	τί
  τίνα	τί
  τίνος, τοῦ	τίνος, τοῦ
  τίνι, τῷ	τίνι,τῷ
  τίνες	τίνα, ἄττα
  τίνας	τίνα, ἄττα
  τίνων	τίνων
  τίσι	τίσι

  
  

• enkl. Formen

  τις	τι
  τινά	τι
  τινός	τινός, του
  τινί	τινί, τῳ
  τινές	τινά, ἄττα (nicht enklitisch)
  τινάς	τινά
  τινῶν	τινῶν
  τισί	τισί

ὅστις, ἥτις, ὅτι quicumque, quaecumque, quodcumque und quis, qui, sowie qui, quae, quod als "doppelt dekliniert" enklitische Zusammensetzung der Formen von ὅς, ἥ, ὅ mit Formen von τις, τι und einigen Nebenformen

• τίς ἀνήρ πάρεστιν;
• πάρεστίν τις ἀνήρ oder ἀνήρ τις πάρεστιν
• ἐρωτᾷ [τις, ὅστις] ἀνήρ πάρεστιν interrogat, quis vir adsit

ὅς(περ) qui	ἥ(περ) quae	ὅ(περ) quod	τίς quis, qui, quae	τί quid, quod	ὅστις quicumque, quis, qui	ἥτις quaecumque, quae	ὅτι (ὅ τι)(ὅ, τι) quodcumque, quod
ὅν(περ)	ἥν(περ)	ὅ(περ)	τίνα	τί	ὅντινα	ἥντινα	ὅτι (ὅ τι)(ὅ, τι)
οὗ(περ) <=> Interrog.: οὗ ubi <=> Pers.-Pron.: οὗ/οὑ eius	ἧς(περ)	οὗ(περ)	τίνος, τοῦ	τίνος, τοῦ	οὗτινος, ὅτου	ἧστινος	οὗτινος, ὅτου
ᾧ(περ)	ᾗ(περ)	ᾧ(περ)	τίνι, τῷ	τίνι, τῷ	ᾧτινι, ὅτῳ	ᾗτινι	ᾧτινι, ὅτῳ
οἵ(περ)	αἵ(περ)	ἅ(περ)	τίνες	τίνα, ἄττα	οἵτινες	αἵτινες	ἅτινα, ἅττα
οὕς(περ)	ἅς(περ)	ἅ(περ)	τίνας	τίνα	οὕστινας	ἅστινας	ἅτινα, ἅττα
ὧν(περ)	ὧν(περ)	ὧν(περ)	τίνων	τίνων	ὧντινων, ὅτων <=> ὤτων der Ohren	ὧντινων, ὅτων	ὧντινων, ὅτων
οἷς(περ)	αἷς(περ)	οἷς(περ)	τίσι	τίσι	οἷστισι, ὅτοις	αἷστισι	οἷστισι, ὅτοις

Akzente von ὅστις, ἥτις, ὅτι sämtlich enklitisch.
Cave: ὅτι ist auch Subjunktion quod, daher Pronomen auch mit Leerzeichen oder Komma geschrieben (cf. Tabelle).
Cave: ἄττα == τίνα vs. ἅττα == ἅτινα

Synopse

Interrogativa		Indefinita	Demonstrativa (et. al.)	Relativa
direkt/indirekt	indirekt	enklitisch		bestimmt	allgemein
τίς qui(s)	ὅστις qui(s)	τις aliqui(s)	ὅδε hic οὗτος is(te) ἐκεῖνος ille ἄλλος alius οὐδείς niemand πᾶς cunctus ἕκαστος quisque	ὅς(περ) qui	ὅστις quicumque
ποῖος qualis	ὁποῖος qualis	ποιός qualis	τοῖος (poet.) τοιοῦτος τοιόσδε talis	οἷος qualis	ὁποῖος qualiscumque
πόσος quantus	ὁπόσος quantus	ποσός aliquantus	τόσος (poet.) τοσοῦτος τοσόσδε tantus	ὅσος quantus	ὁπόσος quantuscumque
πότερος uter	ὁπότερος uter		ὁ ἕτερος/ὁ ἄτερος/ἅτερος alter οὐδέτερος neuter ἑκάτερος uterque ἀμφότεροι ambo		ὁπότερος utercumque
πηλίκος wie alt/groß/stark ?			τηλικόσδε τηλικοῦτος so alt/groß/stark	ἡλίκος so alt/groß/stark
ποῦ/πόθι ubi	ὅπου/ὁπόθι	που irgendwo	ἐνθάδε hic αὐτοῦ/αὐτόθι ebenda ἐνταῦθα/ἐνθαῦτα, ἔνθα, ἐκεῖ ibi	οὗ, ἔνθα, ὅθι ubi <=> Pers./Rel.-Pron.: οὗ eius, cuius	ὅπου/ὁπόθι ubicumque
ποῖ/πόσε quo wohin ?	ὅποι	ποι irgendwohin	ἐνθάδε huc αὐτόσε ebendahin ἐνταῦθα/ἐνθαῦτα illuc ἐκεῖσε illuc	οἷ, ἔνθα quo <=> Pers.-Pron.: οἷ ei	ὅποι quocumque
πόθεν unde	ὁπόθεν	ποθέν irgendwoher	ἐνθένδε hinc αὐτόθεν von ebenda ἐντεῦθεν/ἐνθεῦτεν, ἔνθεν, ἐκεῖθεν illinc	ὅθεν, ἔνθεν unde	ὁπόθεν undecumque
πότε, πηνίκα quando	ὁπότε	ποτέ aliquando	τότε, τηνικάδε, τηνικαῦτα tunc, tum, eo tempore αὐτίκα statim	ὅτε, ἡνίκα cum	όπότε quandocumque
πῶς quomodo	ὅπως	πως irgendwie	ὧς, ὥς, τώς, ὧδε, οὕτω(ς) sic, eomodo καὶ ὧς/ὥς auch so οὐδ' ὧς/ὥς auch so nicht ὥς καὶ οὕτω	ὡς, ὥσπερ wie	ὅπως wie auch immer
πῇ qua wie, wo, wohin ?	ὅπη	πῃ irgendwie,-wo,-wohin	τῇδε, ταύτῃ hier, so <=> Dem.: τῇδε/ταύτῃ huic/illic Femin.	ᾗ, ᾗπερ wo, wie	ὅπῃ wo u. wie auch immer
πόστος der wievielte ?			πρῶτος, δεύτερος, τρίτος, ...
πόσοι quot wie viele ?			τόσοι, τοσοίδε, τοσοῦτοι tot

---

Top

Numeralia

Kardinal-, Ordinalzahlen und Zahladverbien

	Kardinalzahl πόσοι;	Ordinalzahl ὁ πόστος;	Zahladverb quotiens ?
nichts/niemand	οὐ-/μηδείς, οὑ-/μηδεμία, οὐ-/μηδέν οὐ-/μηδένα, οὐ-/μηδεμίαν, οὐ-/μηδέν οὐ-/μηδενός, οὐ-/μηδεμιᾶς, οὑ-/μηδενός οὐ-/μηδενί, οὐ-/μηδεμιᾷ, οὐ-/μηδενί οὑ-/μηδένες οὑ-/μηδένας οὑ-/μηδένων οὑ-/μηδέσι(ν)
1	εἷς, μία, ἕν unus, -a, -um<=> εἰς/ἐς hinein ἕνα, μίαν, ἕν ἑνός, μιᾶς, ἑνός ἑνί, μιᾷ, ἑνί	πρῶτος, -η, -ον primus, -a, -um	ἅπαξ semel
2	δύο duo, duae, duo δύο δυοῖν δυοῖν	δεύτερος,-α,-ον secundus, -a, -um	δίς bis
beide	ἄμφο ambo, ambae, ambo ἄμφο ἀμφοῖν ἀμφοῖν
3	τρεῖς, τρία tres, tres, tria τρεῖς, τρία τριῶν τρισί(ν)	τρίτος, -η, -ον tertius, -a, -um	τρίς ter
4	τέτταρες, τέτταρα quattuor τέτταρας, τέτταρα τεττάρων τέτταρσι(ν)	τέταρτος, -η, -ον quartus, -a, -um	τετράκις quater
5	πέντε quinque	πέμπτος, -η, -ον quintus, -a, -um	πεντάκις quinquies
6	ἕξ sex	ἕκτος, -η, -ον sextus, -a, -um	ἑκάκις sexies
7	ἑπτά septem	ἕβδομος, -η, -ον septimus	ἑπτάκις septies
8	ὀκτώ octo	ὄγδοος, -η, -ον octavus, -a, -um	ὀκτάκις octies
9	ἐννέα novem	ἔνατος, -η, -ον nonus, -a, -um	ἐνάκις nonies
10	δέκα decem	δέκατος, -η, -ον decimus, -a, -um	δεκάκις decies
11	ἕνδεκα undecim	ἑνδέκατος, -η, -ον undecimus ...	ἑνδεκάκις undecies
12	δώδεκα duodecim	δωδέκατος, -η, -ον duodecimus ...	δωδεκάκις duodecies
13	τρεῖς/τρία καὶ δέκα tredecim	Fem.: τρίτη καὶ δεκάτη tertius decimus ...	τρισκαιδεκάκις ter decies
14	τέτταρες/τέτταρα καὶ δέκα quattuordecim	Fem.: τετάρτη καὶ δεκάτη quartus decimus ...	τετρακαιδεκάκις quater decies
15	πεντεκαίδεκα quindecim	Fem.: πέμπτη καὶ δεκάτη quintus decimus ...	πεντεκαιδεκάκις quinquies decies
16	ἑκκαίδεκα sedecim	Fem.: ἕκτη καιὶ δεκάτη sextus decimus ...	ἑκκαιδεκάκις sexies decies
17	ἑπτακαίδεκα septendecim	Fem.: ἑβδόμη καὶ δεκάτη septimus decimus ...	ἑπτακαιδεκάκις septies decies
18	ὀκτοκαίδεκα duodeviginti	Fem.: ὀγδόη καὶ δεκάτη duodevicesimus ...	ὀκτωκαιδεκάκις duodevicies
19	ἐννεακαίδεκα undeviginti	Fem.: ἐνάτη καὶ δεκάτη undevicesimus ...	ἐννεακαιδεκάκις undevicies
20	εἴκοσι(ν) viginti	εἰκοστός, -ή, -όν vicesimus ...	εἰκοσάκις vicies
30	τριάκοντα triginta	τριακοστός, -ή, -όν tricesimus ...	τριακοντάκις tricies
40	τετταράκοντα quadraginta	τετταρακοστός, -ή, -όν quadragesimus ...	τετταρακοντάκις qudragies
50	πεντήκοντα quinquaginta	πεντηκοστός, -ή, -όν quinquagesimus ...	πεντηκοντάκις quinquagies
60	ἑξήκοντα sexaginta	ἑξηκοστός, -ή, -όν sexagesimus ...	ἑξηκοντάκις sexagies
70	ἑβδομήκοντα septuaginta	ἑβδομηκοστός, -ή, -όν septuagesimus ...	ἑβδομηκοντάκις septuagies
80	ὀγδοήκοντα octoginta	ὀγδοηκοστός, -ή, -όν octogesimus ...	ὀγδοηκοντάκις octogies
90	ἐνενήκοντα nonaginta	ενενηκοστός, -ή, -όν nonagesimus ...	ἐνενηκοντάκις nonagies
100	ἑκατόν centum	ἑκατοστός, -ή, -όν centesimus ...	ἑκατοντάκις centies
200	διακόσιοι, -αι, -α ducenti, -ae, a	διακοσιοστός, -ή, -όν ducentesimus ...	διακοσιάκις ducenties
300	τριακόσιοι, -αι, -α trecenti	τριακοσιοστός, -ή, -όν tricentesimus ...	τρικοσιάκις trecenties
400	τετρακόσιοι, -αι, -α quadringenti	τετρακοσιοστός, -ή, -όν quadringentesimus ...	τετρακοσιάκις quadringenties
500	πενταρκόσιοι, -αι, -α quingenti	πεντακοσιοστός, -ή, -όν quingentesimus ...	πεντακοσιάκις quingenties
600	ἑξακόσιοι, -αι, -α sescenti	ἑξακοσιοστός, -ή, -όν sescentesimus ...	ἑξακοσιάκις sescenties
700	ἑπτακόσιοι, -αι, -α septingenti	ἑπτακοσιοστός, -ή, -όν septingengesimus ...	ἑπτακοσιάκις septingenties
800	ὀκτακόσιοι, -αι, -α octingenti	ὀκτακοσιοστός, -ή, -όν octingentesimus ...	ὀκτακοσιάκις octingenties
900	ἐνακόσιοι, -αι, -α nongenti	ἐνακοσιοστός, -ή, -όν nongentesimus ...	ἐνακοσιάκις nongenties
1.000	χίλιοι, -αι, -α mille	χιλιοστός, -ή, -όν millesimus ...	χιλιάκις milies
2.000	δισχίλιοι, -αι, -α duo milia	δισχιλιοστός, -ή, -όν bis millesimus ...	δισχιλιάκις bis milies
3.000	τρισχίλιοι, -αι, -α tria milia	τρισχιλιοστός, -ή, -όν ter millesimus ...	τρισχιλιάκις ter milies
10.000	μύριοι, -αι, -α decem milia	μυριοστός, -ή, -όν decies millesimus	μυριάκις decies milies
11.000	μύριοι καὶ χίλιοι	μυριοστός καὶ χιλιοστός
20.000	δισμύριοι, -αι, -α viginti milia	δισμυριοστός, -ή, -όν vicies millesimus ...	δισμυριάκις vicies milies

cf. μυρίοι, μυρίαι, μυρία unendlich viele nur durch Akzent verschieden zu μύριοι, μύριαι, μύρια
cf. Zahladjektive auf -πλοῦς, -πλῆ, -πλοῦν und -πλάσιος, -πλασία, -πλάσιον (διπλάσιος, τριπλάσιος n mal so gross)
cf. Zahlsubstantive ἡ μονάς Einheit, ἡ δεκάς Zehnzahl, ἡ μυριάς Myriade

---

Top

Dual

Nur 2 Ausgänge für Nom., Akk., Vok. einerseits und Gen., Dat. andererseits.
Artikel (und Pronomina) meist nur Maskulinum τώ (τώδε) und τοῖν (τοῖνδε), τούτω, τούτοιν, bei Rel.-Pron. ὥ, οἷν

	Nom./Akk./Vok.	Gen./Dat.
ο-Deklination	ω	οιν
α-Deklination	ᾱ	αιν
kons. Deklination	ε	οιν

Beispiele

• εὐγενεῖ (< εὐγενέε < εὐγενέσε) τινε κήρυκε zwei/beide wohlgeborene Herolde
• τὼ ἀδελφώ, τοῖν ἀδελφοῖν
• δύο Ἀτρείδα zwei Atreiden
• τὼ δενὰ μάχα beide schrecklichen Schlachten
• τὼ γυναίκε, τοῖν γυναικοῖν beide Frauen, ...
• τὼ οἰκία, τοῖν οἰκίαιν (ἡ οἱκία Haus)
• τὼ χεῖρε, τοῖν χειροῖν beide Hände, ...
• δύο παίδε, δυοῖν παιδοῖν zwei Kinder, ...
• τὼ πιστὼ πολίτα die beiden treuen Bürger, τοῖν πιστοῖν πολίταιν
• τὼ χώρα beide Länder, τοῖν χώραιν
• τὼ θεώ beide Götter, τοῖν θεοῖν
• τὼ θῆρε beide Tiere, τοῖν θηροῖν
• τὼ ἄνδρε beide Männer τοῖν ανδροῖν
• τὼ πόλει < πόλεε < πόλεjε beide Städte, τοῖν πολέοιν
• τὼ δικαίω βασιλῆ < βασιληϝε beide gerechten Könige
• τοῖν δικαίοιν βασιλέοιν ...
• τίνε γίγαντε beide Kolosse, τίνοιν γιγάντοιν
• τὼ τιμά beide Fürchte, τοῖν τιμαῖν
• τὼ ἀνθρώπω beide Menschen, τοῖν ἀνθρώποιν
• τὼ πιστὼ φύλακε beide treuen Wächter, τοῖν πιστοῖν φυλάκοιν
• τούτω τὼ γυναῖκε jene beiden Frauen, τούτοιν τοῖν γυναίκοιν
• τὼ γένει < γένεε < γένεσε beide Geschlechter τοῖν γενοῖν < γένεσοιν

Personalpronomen (cf. Zinsmeister 1 S. 108)

• Nom./Akk.
  • νώ wir beide, uns beide <=> νῷ dem Sinn
  • σφώ ihr beide, euch beide
  • αὐτώ sie beide
• Gen./Dat.
  • νῷν unser beider, uns beiden <=> νῶν der Sinne
  • σφῷν euer beider, euch beiden <=> σφῶν ihrer
  • αὐτοῖν ihrer beider, ihnen beiden

---

Top

Konjugation

Präsenssystem: Präsens in allen Modi, Präsens Infinitiv und Partizip, sowie Imperfekt
Haupttempora: Perfekt, Präsens, Futur, Perfektfutur/Futur II
Nebentempora: Imperfekt, Aorist, Plusquamperfekt

Stammformenreihe (Averbo) mit Beispielen

• Verbalstamm
  • παιδευ-, πειθ, κοπ-, λειπ-/λιπ-/λοιπ-, δεικ-
• Präsensstamm aller Genera
  • παιδευ-, πειθ, κοπτ-, λειπ-, δεικνυ-
• aktiver und medialer Futurstamm
  • παιδευσ-, πεισ-, κοψ-, λειψ-, δειξ-
• aktiver und medialer Aoriststamm
  • Aor. I Akt./Med.
    • παιδευσ-, πεισ-, κοψ-, -, δειξ-
  • Aor. II Akt./Med.
    • -, -, -, λιπ-, -
• passiver Aoriststamm => passiver Futurstamm
  • Aorist passiv
    • παιδευθ(η)-, πεισθ(η)-, κοπ(η)-, λειφθ(η)-, δειχθ(η)-
  • Futur passiv
    • παιδευθησ-, πειςθησ-, κοπησ-, λειφθησ-, δειχθησ-
• aktiver Perfektstamm
  • πεπαιδευ-, πεπειθ-, κεκοπ-, λελειπ-, δεδεικ-
• mediopassiver Perfektstamm => Perfektfuturstamm
  • Perfekt Med./Pass.
    • πεπαιδευ-, πεπειθ-, κεκοπ-, λελειπ-, δεδεικ-
  • Perfektfutur Med./Pass.
    • πεπαιδευσ-, πεπεισ-, κεκοψ-, λελειψ-, δεδειξ-

Top

Aspekt und Zeit

	Einfacher Aspekt	Verlauf/Wiederholung	Abgeschlossenheit
Gegenwart		Präsens praesens	Perfekt perfectum
		Ich falle gerade Ich falle wiederholt	Ich bin gefallen und liege nun
Vergangenheit	Aorist ἀόριστος einmalig, abgeschlossen, punktuell	Imperfekt imperfectum	Plusquamperfekt plus quam perfectum
	Ich fiel (einmalig um 14:30 Uhr)	Ich fiel gerade Ich fiel wiederholt	Ich war gefallen und lag
Zukunft	Futur futurum	Futur	Futur II
	Ich werde (einmalig) fallen	Ich werde gerade fallen Ich werde wiederholt fallen	Ich werde gefallen sein und liegen

Top

Akzent

• Akzent finiter Formen tritt weitestmöglich zurück, dabei
  • sind Endungen αι, οι in 3. Pers. Sing. Akt. des Optativs lang, sonst kurz
    • lang Opt. Präs. παιδεύοι, Opt. Fut. παιδεύσοι, Opt. Aor. παιδεύσαι <=> kurz Präs. παιδεύεται und Aor. Imperf. παίδευσαι
  • liegt der Akzent bei Kontraktion genau dann auf kontrahierter Silbe, wenn einer der kontrahierten Vokale betont war
    • Imp. Pl. τιμᾶτε ehrt < τιμάετε, aber τίμα < τίμαε
    • Präs. Med.-Pass. ποιούμεθα < ποιεόμεθα
    • Imperf. ἐποιεῖτε < ἐποιέετε
    • παιδευθῶ < παιδευθέω < παιδευθήω
    • διδῶ < διδώω
    • παιδευθεῖτε < παιδευθέιτε
    • διδοῖντο < διδόιντο
  • wird der Akzent bei Komposita weder über Augement/Reduplikation, noch die letzte Silbe der (bei mehreren) letzten Präposition nach vorne gezogen
    • Imperf. εἴσ_αγε => Imperf. εἰσ_ῆγε und Perf. εἰσ_ῆχε
    • Imperf. ἀντί_θες, ἀπό_δος, ἀντ_από_δος, συν_έκ_δος
• Fuer Infinitive und Partizipien gilt
  • Aktiv und Aorist Passiv
    • Partizipien betonen dieselbe Wortstelle wie zugehörige Infinitive
    • Infinitive außer Aorist II betonen Paenultima
      • Inf. Präs. Akt. παιδεύειν Partizip: παιδεύων, παιδεύουσα, παιδεῦον
      • Inf. Präs. Akt. δεικνύναι Partizip: δεικνύς, δεικνῦσα, δεικνύν
      • Inf. Aor. I Akt. παιδεῦσαι Partizip: παιδεύσας, παιδεύσασα, παιδεῦσαν
      • Inf. Perf. Akt. πεπαιδευκέναι Partizip: πεπαιδευκώς, παπειδευκυῖα, πεπαιδευκός
      • Inf. Aor. I Pass. παιδευθήναι Partizip: παιδευθείς, παιδευθεῖσα, παιδευθέν
    • Inf. Aor. II Akt. betont Ultima
      • βαλεῖν Partizip: βαλών, βαλοῦσα, βαλόν
  • Medium
    • Infinitive außer Perf. und Aor. II sind weitestmöglich zurückgezogen
      • Inf. Präs. Med. παιδεύεςθαι Partizip: παιδευόμενος, παιδευομένη, παιδευόμενον
      • Inf. Präs. Med. δείκνυςθαι Partizip: δεικνύμενος, δεικνυμένη, δεικνύμενον
      • Inf. Aor. I Med. παιδεύσαςθαι Partizip: παιδευσάμενος, παιδευσαμένη, παιδευσάμενον
    • Inf. Perf. Med. und Inf. Aor. II Med.
      • Inf. Perf. Med. πεπαιδεῦςθαι Partizip: πεπαιδευμένος, πεπαιδευμένη, πεπαιδευμένον
      • Inf. Aor. II Med. βαλέςθαι Partizip: βαλόμενος, βαλομένη, βαλόμενον

Top

Augment und Reduplikation

Simplicia

Augment an Indikativ der Nebentempora (Imperfekt, Aorist, Plusquamperfekt)

• syllabisch (vorangesetztes ε mit ggf. verdoppeltem ρ) bei konsonantischem Anlaut
  • παιδεύω => ἐπαίδευον (Imperf. Akt.) und ἐπαιδευσάμεν (Aor. Med.)
  • δείκνυμι => ἐδεικνύμην (Imperf. Med.) und ἐδείκθην (Aor. Pass.)
  • ῥίπτω => ἔρριπτον (Imperf. Aktv. schleuderte)
• temporal als Dehnung eines vokalischen Anlautes oder Diphtongs

  α => η	ἄγω	ἦγον	führe
  ε => η	ἐσθίω	ἤστιον	esse
  ῐ => ῑ	ἰκετεύω	ἰκέτευον	flehe
  ο => ω	ὁπλίζω ὄμνυμι	ὥπλιζον ὤμνυν	bewaffne schwöre
  ῠ => ῡ	ὑβρίζω	ὕβριζον	bin überheblich
  αι => ῃ	αὶσχύνομαι	ᾐσχυνόμην	schäme mich
  ᾳ => ῃ	ᾄδω	ᾖδον	singe
  αυ => ηυ	αὐξάνω	ηὔξανον	vermehre
  ει => ῃ	εἰκάζω	ᾔκαζον/εἴκαζον	vergleiche
  ευ => ηυ	εὔχομαι	ηὐχόμην/εὐχόμην	wünsche, bete
  οι => ῳ	οἴχομαι	ᾠχόμην	gehe/bin fort

  
  
• oder (bis auf maximal Akzent) unverändert bei Anlaut mit langem Vokal oder ου, manchmal auch ει, ευ
  • ἥδομαι => ἡδόμην freue mich
  • ὠφελέω => ὠφέλουν nütze
  • οὐτάζω => οὔταζον verwunde

Reduplikation in allen Modi von Perfekt, Plusquamperfekt und Perfektfutur (Futur II) mit folgenden Anlautregeln

• einfacher Konsonant außer ρ tritt mit ε vor den Stamm; aus Aspirata wird Tenuis; Plusquamperfekt mit zusätzlichem Augment (cf. oben)
  • παιδεύω => πεπαίδευκα, ἐπεπαιδεύκειν
  • δείκνυμι => δέδειχα zeige
  • μάχομαι => μεμάχημαι kämpfe
  • φυτεύω => πεφύτευκα pflanze
  • θεάομαι => τεθέαμαι betrachte
  • χέω => κέχυκα gieße
• Bei Muta cum Liquida tritt Muta mit ε vor den Stamm; Aspirata wird Tenuis; Plusquamperfekt mit zusätzlichem Augment (cf. oben)
  • κλείω => κέκλεικα schließe
  • δράω => δέδρακα tue
  • πνέω => πέπνευκα wehe
  • χρίω => κέχρικα salbe
  • jedoch γιγνώσκω (Stamm γνω) erkenne => ἔγνωκα
• Vokalische Reduplikation (Dehnung) => identisch mit Augment (temporal oder syllabisch); Plusquamperfekt dann ohne zusätzliches Augment bei
  • vokalischem Anlaut
    • ἄγω führe => Perfekt: ἦκα (Imperfekt mit temporalem Augment: ἦγον)
    • ὁπλίζω bewaffne => Perfekt: ὥπλικα (Imperfekt mit temporalem Augment: ὥπλιζον) Plusquamperfekt: ὡπλίκειν
    • εὔχομαι wünsche, bete => Perfekt: ηὖγμαι (Imperfekt mit temporalem Augment: ηὐξόμην)
    • αὐξάνω vermehre => Perfekt: ηὔξηκα (Imperfekt mit temporalem Augment: ηὔξανον)
  • mehreren Konsonanten oder Zwiekonsonant (jedoch nicht Muta cum Liquida)
    • κτίζω gründe => Perfekt: ἔκτικα (Imperfekt mit syllabischem Augment: ἔκτιζον)
    • στρατεύω ziehe zu Felde => Perfekt: ἐστράτευκα (Imperfekt mit syllabischem Augment: ἐστράτευον)
    • ζητέω suche => Perfekt: ἐζήτηκα (Imperfekt mit syllabischem Augment: ἐζήτησα)
    • ψεύδομαι lüge => Perfekt: ἔψευσμαι (Imperfekt mit syllabischem Augment: ἐψευσάμην) Plusquamperfekt: ἐψεύσμην
    • jedoch
      • μιμνήσκομαι (Stamm μνη) erinnere => μέμνημαι
      • πίπτω (Stamm πτω) falle => πέπτωκα
      • κτάομαι (Stamm κτη) erwerbe => κέκτημαι
  • ρ
    • ῤίπτω schleudere => Perfekt: ἔρριφα (Imperfekt mit syllabischem Augment: ἔρριψα) Plusquamperfekt: ἐρρίφειν

Top

Komposita

In der Regel Augmentierung und Reduplikation des jeweiligen Simplex. Akzent kann Augment nicht überschreiten. Vor syllabischem Augment ε erhalten assimilierte Präpositionen εν, συν wieder ursprüngliche Form. Außer περι, προ verlieren vokalisch auslautende Präpositionen ihren Endvokal (Elision). Zusammensetzungen aus Präposition und Substantiv werden konjugiert wie Präpositionen mit Simplex, Komposita aus Nicht-Präposition und Substantiv dagegen wie Simplicia.

• προσ_τάττω ordne an Imperfekt: προσέττατον Perfekt: προστέταχα
• εἰσ_άγω führe hinein Imperfekt: εἰσῆγον Perfekt: εἰσῆχα
• εἰσ_άγομαι werde hineingeführt Imperfekt: εἰσηγόμην Perfekt: εἰσῆγμαι
• ἐκ_στρατεύω ziehe zu Felde Imperfekt: ἐξεστράτευον Perfekt: ἐξεστράτευκα (2 Konsonanten => Reduplikation wie syllabische Augmentierung)
• ὑφ_αρπάζω raube heimlich Imperfekt: ὑφήρπαζον Perfekt: ὑφήρπακα
• ἐμ_βάλλω werfe hinein => ἐνέβαλλον (Imperfekt)
• ἐγ_γράφω schreibe hinein => ἐνέγραφον (Imperfekt)
• ἐλ_λείπω ermangele => ἐνέλειπον (Imperfekt)
• σyγ_γράφω schreibe zusammen => συνέγραφον (Imperfekt)
• συρ_ράπτω nähe zusammen => συνέρρατον (Imperfekt)
• συσ_σιτέω speise zusammen => συνεσίτουν (Imperfekt)
• συσ_πάω ziehe zusammen => συνέσπων (Imperfekt)
• ἀπο_βάλλω werfe weg => ἀπέβαλλον (Imperfekt)
• δια_βάλλω verleumde => διέβαλλον (Imperfekt)
• ἐπι_βάλλω werfe darauf => ἐπέβαλλον (Imperfekt)
• προ_κατα_λαμβάνω nehme vorher ein => προκατελάμβανον (Imperfekt) (keine Elision bei erster Präposition)
• περι_βάλλω werfe herum => περιέβαλλον (keine Elision)
• περι_γίγνομαι übertreffe => περιεγιγνόμην (Imperfekt) (keine Elision)
• περι_ρρέω umfließe => περιέρρεον (Imperfekt) (keine Elision)
• προ_βάλλω werfe vor => προέβαλλον (Imperfekt) (keine Elision)
• ἀπο_δημέω bin außer Landes (< ἀπόδημος) => ἀπεδήμησα (Aor.) (Präp. + Subst.)
• παρα_νομέω handle gesetzwidrig (< παράνομος) => παρενόμουν (Imperf.) und παρανενόμηκα (Perfekt) (Präp. + Subst.)
• ἑν_θυμέομαι erwäge (< ἔνθυμος) => ἐν_εθυμήτην (Aor.) und ἐντεθύμημαι (Perfekt) (Präp. + Subst.)
• ἀ_δικέω tue unrecht (< ἄδικος) => ἠδίκησα (Aor.) und ἠδίκηκα (Perfekt) (Nicht-Präp. + Subst.)
• εὐ_τυχέω bin glücklich (< εὐτυχής) => ηὐτύχησα (Aor.) und ηὐτύχηκα (Perfekt) (Nicht-Präp. + Subst.)
• δυσ_τυχέω bin unglücklich (< δυστυχής) => ἐδυστύχησα (Aor.) und δεδυστύχηκα (Perfekt) (Nicht-Präp. + Subst.)
• ναυ_μάχεω kämpfe zur See (< ναυμάχος) => ἐναυμάχησα (Aor.) und νεναυμάχηκα (Perfekt) (Nicht-Präp. + Subst.)

Top

Moduszeichen

Der Konjunktiv hat als vokalisches Moduszeichen vor Personalendung, evtl. anstelle des Themavokales, analog ε/ο der Indikative η/ω.

• Beispiele: Indikative δείκνυμεν, φεύγομεν, φεύγετε, ἐδείξατε => Konkunktive: δεικνύωμεν, φεύγωμεν, φεύγητε, δείξητε
  
  

Das Moduszeichen des Optatives ιη/ι verbindet sich mit Thema-, Kenn- oder (bei μι-Verben) auslautendem Vokal zu -ειη, -ει, -οιη, -οι, αιη, αι

• Beispiele: Indikative φεύγομεν, ἐδείξατε, ἵστατε, ἐδείχθημεν => Optative φεύγοιμεν, δείξαιτε, ἱσταῖτε (ἱσταίητε), δειχθεῖμεν (δειχθείημεν)

Top

Endungen

Bei fehlendem Themavokal (Präsenssytem der μι-Verben und Wurzelaorist) fallen Endung und Ausgang (cf. unten) zusammen.

Top

Besonderheiten

• Verben mit ursprünglich konsonantischem ε-Anlaut augmentieren und reduplizieren statt zu η zu ει < ἐε durch Kontraktion nach Ausfall des eingeschlossenen Konsonanten
  • ἔχω habe => εἶχον (Imperf.) < ἐσεχον
  • ἕλκω ziehe => εἷλκον (Imperf.)
  • εἵπομαι folge => εἱπόμην (Imperf.)
  • ἑάω lasse zu => εἴων (Imperf.)
  • ἐθίζω gewöhne => εἴθισα (Aor.) und εἵθικα (Perfekt)
  • ἑστιάω bewirte => εἱστίασα (Aor.)
  • ἐγράζομαι arbeite => εἵγρασμαι (Perfekt)
• Syllabisches Augment (ohne Kontraktion) aufgrund entfallenen Ϝ vor damit langem Anlaut bei den Verben
  • ὠθέω stoße => ἔωσα (Aor.)
  • ὠνέομαι kaufe => ἑωνούμην (Imperf.)
• Zeitgleich syllabisches und temporales Augment bei den Verben
  • ὁράω sehe => ἑώρον (Imperf.) und ἑώρακα (Perf.)
  • ἁλίσκομαι werde gefangen => ἑάλον (Aor. II)
  • κατ_άγνυμι zerbreche => κατέᾱξα (Aor. Akt.) und κατεάγην (Aor. Pass.)
  • ἀν_οίγω öffne => ἀνέῳγον (Imperf.), ἀνέῳξα (Aor.), ἀνοίξω (Aor. Konj.), ἀνέῳχα (Perf.), ἀνεῳγόνην (Imperf. Pass.), ἀνεῴχθην (Aor. Pass.), ἀνοιχθῆμαι (Aor. Inf.), ἀνέῳγμαι (Perf. Pass.)
  • ἔοικα gleiche, scheine (isoliertes Perfekt) => ἐῴκειν (Plusq.) < ϝεϝοικα
• Vorangestelltes ει anstelle Reduplikation bei
  • λαμβάνω nehme => εἴληφα (Perf. Akt.), εἴλημμαι (Perf. Med.-Pass.)
  • λαγχάνω erlose => εἴληχα (Perf. Akt.)
  • σύλ_λεγω sammle => σyνείλοχα (Perf. Akt.), συνείληγμαι (Perf. Med. Pass.)
  • διαλέγομαι unterrede mich => διείλεγμαι(Perf.)
  • εἴωθα bin gewohnt (isoliertes Perfekt) und εἰώθειν (Plusq.)
  • εἴρηκα sage (isoliertes Perfekt) und εἴρημαι (Plusq.) zu Stamm (ϝ)ρη sagen
• Die beiden ersten Laute treten bei der attischen Reduplikation vor den vokalisch anlautenden Stamm
  • ἀκούω höre => ἁκήκοα (Perf.) und augmentiertes Plusq.: ἠκηκόειν
  • ἀρύττω grabe => ὀρώρυχα (Perf. Akt.) und ὀρώρυγμαι (Perf. Pass.)
  • ἄμνυμι schwöre => ὀμώμοκα (Perf.)
  • ἐλαύνω treibe => ἐλήλακα, ἐλήλαμαι (Perf.)
  • ἐγείρομαι erwache => ἐγρήγορα (Perf.) bin wach
  • ἄγω führe => ἤγαγον (Aor.) und ἀγάγειν (Aor. Inf.)
• Trotz Kompositum mit Präposition werden folgende Verben wie Simplicia augmentiert
  • καθ_έζομαι setze mich, sitze => ἐκαθεζόμην (Imperf.)
  • καθ_ίζω setze (trans.), setze mich => ἐκάθιζον (Imperf.) und ἐκάθισα
  • καθ_εύδω schlafe => ἐκάθευδον (Imperf.)
  • αμφι_έννυμι bekleide => ἠμφίεσα (Imperf.)
• Folgende Komposita sind sowohl an Präposition als auch Simplex (also doppelt) augmentiert
  • ἀν_έχομαι halte aus => ἠνειχόμην (Imperf.) und ἠνεσχόμην (Aor.)
  • ἐπ_αν_ορθόω richte wieder auf => ἐπηνώρθουν (Imperf.) und ἐπηνώρθωσα (Aor.)

Top

Thematische Konjugation auf ω

Im Präsenssystem (Präsens in allen Modi, Präsens Infinitiv und Partizip, sowie Imperfekt) und allen Futura und starken Aoristen des Aktivs/Mediums beinhaltet Verbausgang einen vielfach mit dem Ausgang verschmolzenen Themavokal ε/ο, in den meisten anderen Tempora einen Kennvokal (verschiedenen Ursprunges). Beide sind wesentlich aufgrund häufiger Verschmelzung sinnvoll dem Ausgang zuzurechnen, so dass gilt

Form = Tempustamm + Ausgang ( = Thema- oder Kennvokal ( + bei Konj./Opt. Moduszeichen ) + Personalendung )

Kennvokale

• schwacher Aorist Aktiv/Medium: α => ἐπαιδεύσαμεν, εἰδείξαμεν
• Perfekt: α => πεπαιδεύκαμεν, δεδείξαμεν
• Plusquamperfekt: ε => ἐπεπαιδεύκαμεν, ἐδεδείκεμεν
• schwacher und starker Aorist Passiv ggf.: η => ἐπαιδεύθημεν, δείκθημεν, ἐκόπημεν

Je nach Bildung des Präsensstammes aus Verbalstamm sind folgende Präsensklassen unterschieden

• Regelmässige Verben
  • Präsensstamm == unveränderter Verbalstamm
    • Verba muta
      • λέγω, τρέπω, πείθω sage, wende, überrede
    • Verba liquida
      • δέρω, νέμω, μένω schinde, teile zu, bleibe
    • Verba vocalia (σ oder ϝ geschwunden, größte Gruppe jedoch mit ursprünglich j)
      • σείω (σεισμός), πλέω < πλέϝω (πλοῦς) erschüttere (Erdbeben), fahre zu Schiff (Schiffahrt)
  • Präsentien mit ursprünglichem j
    • Muta- und Liquidastämme
      • φυλάττω < πυλάκjω bewache
      • ἐλπίζω < ἐλπίδjω hoffe
      • αγγέλω < αγγέλjω melde
      • σπείρω < σπέρjω säe
      • τύπτω < τύπjω schlage
      • φαίνω < φάνjω zeige
    • sowie die meisten Verba vocalia (auch contracta)
      • φιλέω < φιλέjω liebe
      • κλαίω < κλάϝjω weine
      • τελέω < τελέσjω vollende
• Unregelmässige Verben mit sichtbarer Erweiterung des Präsensstammes und Stammformenreihen
  • Präsentien mit zusätzlichem Nasal
    • τέμνω schneide
    • αὐξάνω vermehre
    • λανθάνω bin verborgen
  • Präsentien auf -(ι)σκω
    • γηράσκω altere
    • εὑρίσκω finde
  • Präsentien mit Reduplikation
    • γίγνομαι werde <=> γιγνώσκω erkenne
  • ε-Klasse <=> mit Erweiterung durch ε oder η in Präsensstamm oder außerpräsentischen Stämmen
    • δοκέω (Stamm δοκ)
  • Mischklasse <=> mit Stammformenreihe etymologisch verschiedener Tempusstämme
    • ὁράω sehe <=> Aoriststamm ἰδ und weiterer Stamm ὀπ

Indikativ
Präsens				Imperfekt		Futur			Aorist			Perfekt		Plusquamperfekt
Infinitiv/Partizip	Imperativ	Aktiv	Med./Pass.	Aktiv	Med./Pass.	Aktiv	Medium	Passiv	Aktiv	Medium	Passiv	Aktiv	Med./Pass.	Aktiv	Med./Pass.
παιδεύειν ε-Kontraktion ποιεῖν (ποιέειν) α-Kontraktion τιμᾶν (τιμάειν) ο-Kontraktion δουλοῦν (δουλόειν)		παιδεύω ποιῶ τιμῶ δουλῶ	παιδεύομαι	ἐπαίδευον	ἐπαιδεύομην	παιδεύσω	παιδεύσομαι	παιδευθήσομαι	ἐπαίδευσα	ἐπαιδευσάμην	ἐπαιδεύθην	πεπαίδευκα	πεπαίδευμαι	επεπαιδεύκειν	επεπαιδεύμην
	παίδευε	παιδεύεις	παιδεύῃ < εσσαι	ἐπαίδευες	ἐπαιδεύου	παιδεύσεις	παιδεύσῃ	παιδευθήσῃ	ἐπαίδευσας	ἐπαιδεύσω < ασο	ἐπαιδεύθης	πεπαίδευκας	πεπαίδευσαι	επεπαιδεύκεις	επεπαίδευσο
		παιδεύει	παιδεύεται	ἐπαίδευε(ν)	ἐπαιδεύετο	παιδεύσει	παιδεύσεται	παιδευθήσεται	ἐπαίδευσε(ν)	ἐπαιδεύσατο	ἐπαιδεύθη	πεπαίδευκε(ν)	πεπαίδευται	επεπαιδεύκει	επεπαίδευτο
		παιδεύομεν	παιδευόμεθα	ἐπαιδεύομεν	ἐπαιδευόμετα	παιδεύσομεν	παιδευσόμεθα	παιδευτθησόμεθα	ἐπαίδεύσαμεν	ἐπαιδευσάμεθα	ἐπαιδεύθημεν	πεπαιδεύκαμεν	πεπαιδεύμεθα	επεπαιδεύκεμεν	επεπαιδεύμεθα
	παιδεύετε	παιδεύετε	παιδεύεσθε	ἐπαιδεύετε	ἐπαιδεύεσθε	παιδεύσετε	παιδεύσεσθε	παιδευτθήσεστε	ἐπαίδεύσατε	ἐπαιδεύσασθε	ἐπαιδεύθητε	πεπαιδεύκατε	πεπαίδευσθε	επεπαιδεύκετε	επεπαίδευσθε
παιδεύων,παιδεύουσα,παιδεύον ποιῶν,ποιοῦσα,ποιοῦν τιμῶν,τιμῶσα,τιμῶν δουλῶν,δολοῦσα,δουλοῦν		παιδεύουσι(ν)	παιδεύονται	ἐπαίδευον	ἐπαιδεύοντο	παιδεύσουσι(ν)	παιδεύσονται	παιδευθήσονται	ἐπαίδευσαν	ἐπαιδεύσαντο	ἐπαιδεύθησαν	πεπαιδεύκασι(ν)	πεπαίδευνται	επεπαιδεύκεσαν	επεπαίδευντο

Top

εἰμί

Ind. Präs.	Präs. Konj.	Präs. Opt.	Fut. Ind.	Impf.	Imperativ
εἰμί < ἐσμι	ὦ < ἔω < ἰσο	εἴην < ἐσιην	ἔσομαι < ἔσσομαι	ἦν/ἦ < ἦα < ἠσα
εἶ < ἐσι < ἐσσι	ᾖς	εἴης	ἔσῃ/ἔσει	ἦσθα	ἴσθι
ἐστί(ν)	ᾖ	εἴη	ἔσται	ἦν	ἔστω
ἐσμέν	ὦμεν	εἴημεν/εἶμεν < ἐσιμεν	ἐσόμεθα	ἦμεν < ἠσμεν
ἐστέ	ἦτε	εἴητε/εἶτε	ἔσεσθε	ἦτε/ἦστε	ἔστε
εἰσί(ν) < ἐντί	ὦσι(ν)	εἴησαν/εἶεν	ἔσονται	ἦσαν	ἔστων/ἔστωσαν/ὄντων

• Stamm ἐσ-
• Infinitiv Präsens:εἶναι < ἐσναι
• Partizip Präsens
  • ὤν < ἐών < ἐσων ,ὄντα, ὄντος, ὄντι, ὄντες, ὄντας, ὄντων, οὖσι (stammbetont Gen./Dat. Sing./Pl.)
  • οὖσα, οὖσαν, οὔσης, οὔσῃ, οὖσαι, οὔσας, οὐσῶν, οὔσαις
  • ὄν, ὄν, ὄντος, ὄντι, ὄντα, ὄντα, ὄντων, οὖσι (stammbetont Gen./Dat. Sing./Pl.) <=> ὅν welchen (Rel.-Pron. Akk. Sing. Mask.)
• Futur Optativ: ἐσοίμην
• Futur Infinitiv: ἔσθεσται
• Futur Partizip: ἐσόμενος, ἐσομένη, ἐσόμενον

---

Impressum